Bebeklerle Başa Çıkmanın Yolları

İşyerinde çevrenize şöyle bir göz atın. Yeni anne baba olanları hemen fark edeceksiniz. Gözlen içeri çökmüş olanlar kesinlikle onlardır. Bebeğini tek başına büyüten ve uykusuzluktan etrafta zon> bi gibi dolaşan bir anneyseniz sizinle ilgilenen sağlık görevlisine durumu anlatın. Karşılayabilenler için geceleri dadı hizmeti veren kuruluşlar vardır; karşılayamıyorsanız belki de size yardımcı olacak bir ebeveyn ya da arkadaş, gece vardiyasını devralmaya gönüllü olur. Bu tür bir yardım hem sizin hem de bebeğinizin yaşamını değiştirebilir; yalnız asker olmaya soyunmayın.

Erkeklerin de bir bebekle başa çıkabilmek için duygusal olgunluğa ihtiyacı vardır. Daha genç bir erkek, talepkâr bir bebek yüzünden kenara itilmiş olduğunu düşünerek daha fazla öfke duyabilir ve kadına ihtiyacı olan desteği veremeyebilir. Oysa bütün gününü ağlayan, sakinleşmeyi reddeden ve kendine duyduğu güveni yerle bir eden talepkâr bir bebekle geçiren kadının ihtiyacı sağlam bir duygusal destek ve kucak dolusu anlayıştır. Yeni anne olmuş yorgun ve gergin bir kadın, işe giderek bebeğe bakmanın baskısından kaçış özgürlüğü oian bir erkeğe duyduğu kıskançlığı dışavurduğunda, erkeğin öteki yanağını çevirecek kadar olgun olması gerekir.

Erken anne baba olmak yerine çocuk sahibi olmayı ertelemenin bir diğer nedeni, 30′lu yaşlarla kıyaslandığında 20′li yaşiarda çiftler arasında kurulan ilişkilerin daha büyük oranda başarısızlığa uğramasıdır. Çocuk sahibi olmanın sizi birbirinize daha fazla yakınlaştıracağına dair şu eski klişeyi unutun. Eğer anne baba olmak için 121 yeterince olgunlaştıysanız biraz da şansınız yaver giderse çocuğunuz zamanla sizi yakınlaştıracaktır.

Ama çığlık çığlığa ağlayan, uyumayan bir bebek yolun daha başındayken ilişkileri sallantıda olan çiftlerin arasını daha da açabilir. Ayrıca bazı erkekler ilginin kendilerinden uzaklaşarak aileye yeni katılan birey üzerinde odaklanmasına tahammül edemezler. Zor zamanlarda suçlamak için havaya kalkan parmağı karşısındakine doğrultmayan birbirinin omzunda ağlayabilen bir ana baba ve çift olabilmeniz için aranızda gerçekten de sevgiye dayalı bir bağlılık ilişkisi olmalıdır. Bunu başarırsanız anne baba olmanın ödülü sınırsız mutluluktur,

Şu anda bütün bunlara inanmıyor olabilirsiniz; ama zaman geçtikçe (neyse ki bu türümüzün devamlılığını da sağlar) kötü anılar unutulur gider.

Sizin Haklarınız

Hamile kalırsanız işinizi kaybetmezsiniz. Hamile olduğunu/ için sizi işten çıkarmaları yasa! değildir. 8′i doğumdan önce, 8′i doğumdan sonra olmak üzere 16 hafta doğum izni hakkınız var. Yine, doktor raporuyla doğumunuza 3 hafta kalana dek çalışabilir, buradan artan izinlerinizi doğum sonrasına aktarabilirsiniz. Kanunlar, birden fazla bebek bekleyen anneler için doğum öncesi izni 8 yerine 10 hafta olarak kullanabilmelerine olanak sağlamaktadır.

Hamile kalmayı düşünüyorsanız ve bu yasal avantajdan yararlanmak istiyorsanız iş değiştirmeyin. Ayrıca hamile olmayan iş arkadaşlarınızla aynı eğitim ve terfi fırsatlarına sahipsiniz. Bebek doğduktan sonra eski işinize dönme hakkınız var ya da bu mümkün değilse size bir başka uygun seçenek sunulması gerekir.

Aynı koltuğa birden çok karpuz

Kadınların doğurganlık çağında yaşam tarzlarında önemli değişiklikler yapması gerekir. Annelik, iş,-ev yaşantısı ve eşinizle ilişkiniz gibi çok sayıda karpuzu, hiçbirini düşürmeden aynı koltuğa sığdırmanın en iyi yolu nedir?

Eşinizle bir yaşamı paylaşmak

Yaşamınızdaki ilk değişikliği eşinizle birlikte yaşamaya karar verdiğiniz zaman yapmanız gerekir. İstediğiniz zaman sevişebilmenin tatlı özgürlüğüne rağmen ilk aylarda güç dengesi ve adil bir görev paylaşımının oturtulması maharet ister.

Devamının nasıl gelmesini istiyorsanız öyle başlayın. Bir süper-kadın olma arzunuza karşı koyun. Ütüler, çamaşır makineleri ve fırınların üzerinde “yalnız kadınlar içindir” yazan bir etiket yoktur. Annesi o güne kadar oğlu için her şeyi yapmış olabilir, ama siz yapmak zorunda değilsiniz. Ne yazık ki özgürleşme olarak adlandırılan kavrama rağmen pek çok kadın hafta boyunca işte çalışmanın yanı sıra temizlik, yemek pişirme ve alışveriş işlerinin büyük bölümünü de üstlenir.

Birinden ücret bile almadığınız iki işi birlikte götürmek, tükeniş ve öfkeye götüren kestirme bir yoldur. Bu his bir kez ortaya çıktı mı, alışmadan önce ondan kurtulmaya bakîn; yoksa bütün yaşamınızı zehir edebilir. Bazen bu kâbus kadının kendi çabasıyla ortaya çıkar. Kadınlar o güne kadar bir kez bile ütü yapmamış ya da yemek pişirmemiş olan eşlerini bir başlangıç yapmaları için cesaretlendim rek aklın yolunu seçmek yerine üstün becerilerini sergilemeyi tercih ederler.

Eşinizle yatak konusunu da her gün yapmakla yükümlü olduğunuz bir işe dönüştürmeyin. Her gece sevişmek zorunda değilsiniz ve istemiyorsanız hayır demeyi öğrenin. Havanızda değilseniz ve orgazm taklidi yapmaya niyetiniz yoksa “teslim olmak” yerine sadece sarılmak istediğinizi söylemeniz çok daha samimi ve dürüst bir tavır olacaktır. Bütün alışkanlıklar bir ilişkinin başında yavaş yavaş yerleşir; onun için nasıl devam etmesini istiyorsanız öyle başlayın.

Maddi sıkıntınız yoksa parayı boş zaman satın almak için kullanın. Sizi iş yükünden kurtaracak bulaşık makinesi gibi cihazlar alabilmek için para biriktirin ya da evi temizleyecek birini tutun. Tutku dolu ilişkinizin en parlak dönemini yaşıyor olsanız da diğer önemli ilişkilerinizi, arkadaşlarınızı bir kenara itmeyin.

Eşinizle aranızda göbek bağı yok; birbirinizden biraz ayrı zaman geçirmeniz ve farklı ilgi alanlarınızın olması yalnızca gerekli değil, aynı zamanda, sağlıklı olandır. “Kendinize ait zaman” kavramı hiç de bencillik değildir; sizi tekrar şarj eder. Bu zamanı nasıl geçireceğiniz sizin bileceğiniz iştir; paranız varsa dilerseniz bütün günü spa’da geçirirsiniz; isterseniz bir kitaba gömülürsünüz ya da alışveriş yaparsınız veya internette gezinirsiniz. Başkalarının yapmanızı istediği şeyler yerine ne isterseniz onu yapabileceğiniz sizi bütünüyle özgür kılan bir zaman dilimini kendinize ayırmanız psikolojik açıdan yaşamsaldır.

Karın ağrısına neden olan şeyin ne olduğu­nu söyleyebilmek zordur. Bazı bebekler diğer­lerine nazaran karın ağrısına karşı daha has­sastır. Karın ağrısı nöbetlerinin nedeni açlığın yanı sıra beslenirken yutulan ve barsaklara gi­den hava da olabilir. Bebeğini anne sütüyle besleyen annelerin yemiş olduğu şeyler, özel­likle yüksek karbonhidrat içerikli besinler, be­beğin barsaklarında aşırı fermantasyona neden olabilir.

Herşeyden önce, bebe­ğin karnının aç olup olmadığı belirlenmelidir. Bebeğinizin karnı aç mı? Eğer bebek karnı aç­ken, iyi bir şekilde karnını doyurduktan sonraki 2 saatten daha az ağlıyorsa, ağlamanın sebebi muhtemelen aç olduğundan değildir. Bununla beraber, başka öğünlerde de bunu deneyebi­lirsiniz. Bazen sadece emzirme esnasında ra­hatlık verici bir şekilde tutmak bile yeni doğ­muş bir bebek için yeterli olacaktır.

Bebeğin bezini değiştirin ya da bebeği ku­cağınıza alarak geğirtmeye çalışın. Bazı bebek­ler sallanmaktan, bazıları da şarkı ya da ninni söylenmesinden hoşlanır ve susarlar. Doktorlar anne ya da babasının kalbi üzerinde kucağa alınan bebeklerin daha az ağladıklarını söyle­mektedirler.

Eğer bebeğin karın ağrısı varsa, dikine tut­mak yardımcı olabilir. Bazı bebeklerde ısıtılmış bir siye suyu karnı üzerine yerleştirmek de karın ağrısını geçirmek için yardımcı olabilir. Bununla beraber, bu yön­temi denemeye karar verdiyseniz, sıcak su do­lu şişenin bebeği incitecek kadar sıcak olma­masına Özen gösteriniz. Eğer su çok sıcaksa, bebek rahatsızlığını belli edecektir.

Bazen bebeği sallamak ya da dolaştırmak da yararlı olabilir. Bebeğinizi aşırı miktarda ku­cakta tutmaktan ona zarar geleceğini düşüne­rek korkmayınız. Böyle bir şey mümkün değidir. Eğer yararı olduğunu görüyorsanız, bebeği­nizi kucağınıza almaktan çekinmeyiniz.

Karın ağrısı çeken bir bebeği yumuşak bir battaniyeye sarmak da kimi zaman çok yararlı olabilmektedir. Bebeğe yatıştırıcı vermek beşik gibi bir yere koymak, bebek arabasına yerleş­tirmek, araba ile kısa bir gezintiye çıkarmak gi­bi yöntemler de işe yarayabilir.

Karın ağrısı çoğunlukla bebek gaz çıkardı­ğında ya da altını kirlettikten sonra geçer. Ba­zen rektuma bir rektal termometre sokmak yolu ile gaz çıkarmasına ya da dışkılamasına yardımcı olmak yolu ile bebeğin rahatlaması da sağlanabilir.

Eğer bebeğinizin karın ağrısı çok inatçı ise, bebeğinizin doktoru (eğer bebeğinizi biberonla besliyorsanız) herhangi bir gelişme olup olma­dığını görmek için başka bir formül denemenizi salık verebilir. Tüm bu gayretlerinize karşın bebeğiniz yi­ne de ağlamayı kesmiyorsa ne yapmalı?

Eğer herhangi bir hastalık belirtisi yoksa bundan sonra yapılması gereken belki de ne olacağını beklemektir. Bazı bebekler bir süre ağlamadan uykuya dalamazlar. Tüm bu gösterilen yön­temleri deneyerek bebeği susturamazsanız, bebeğin 20 dakika kadar beşiğinde ya da kar­yolasında ağlamasından korkmayınız.

Çocuk nezle olduğu zaman burun deliklerine wicks sürmelidir. Nezle çok ağır ise, çocuğu yatağa yatırmalı ve sıcak limonata ve ıhlamur içirmelidir.

Çocuk öksürürse, göğsüne sıcak su pansumanı yapmalı ve sıcak süt veya sıcak limon suyu içirmelidir.

Çocuğun ateşi varsa, gövdesine suda ıslatılmış bez sarılmalıdır. İstifra ederse, perhiz yaptırmalı, karnı ağrıyorsa, üstüne sıcak bez koyarak ıhlamur içirmelidir.

Çocuğun burnu kanarsa, ya badem yağı yahut alkol damlatmahdır. Ve sıcak bez ile kompres yapmalıdır.- Harareti varsa derhal bir çocuk hastalıkları hekimine baş vurmalıdır.

Çocuğun bir yeri asitli bir madde ile yanarsa, kat’iyyen su sürmemeli, süt veya tebeşir tozu karışımını koymalıdır, ateş ile veya sıcak su ile yanarsa, su ile yıkamalı, zeytin yağı veya ketenyağı (beziryağı) koymalıdır.

Çocuğun gözlerine asitli madde kaçarsa, içine soğuk su akıtmalı ve derhal hekime götürmelidir.

Çocuğun bir yeri yaralanırsa oksijenli su ve gazlı bez ile temizleyip, kaynatılmış gazlıbezle merhem koymalıdır.

Bir tarafı burkulursa, kımıldatılmamah ve soğuk su ile pansuman yapmalıdır.

Çocuk iğne veya diğer şeyler yutarsa, derhal haşlanmış patates veya bol ekmek yedirmeli, aynı zamanda vakit geçirmeden bir hekime göstermelidir.

Kusmalar ve ishalle vücudun çok fazla su kaybetmesi ve çocuğun iştahsızlığı sebebiyle de az içmesi karşısında vücudun susuz kalması tehlikesi de baş gösterir ki, bu hâdise, mide ve barsak bozukluğundan daha önemlidir. Araya böyle bozukluğun da katılması çok fena önlenmesi mümkün olmayan birtakım fenalıklara yol açabilir.

Demek ki, yavruların mide, barsak bozuklukları ne kadar önceden anlaşılırsa, yapılacak iş de o kadar kolay olur; yiyecekleri kesmek, mide ve barsağı isürahate sokmak, belki hintyağı gibi bir müshil vererek barsaktaki hazmedilmemiş ve bozulmuş yiyeceklerin bir an evvel dışarıya atılmasını sağlamak bu arada vücudun su ihtiyacını yerine koymak için çocuğa ağızdan, evvelce olduğu kadar içecek şeyler, yâni çay, pirinç suyu gibi sulu şeyler vermek lâzımdır.

Yaz ishaline yakalanmış bir yavrunun sağlığına tekrar kavuşması, tedbirlerin mümkün olduğu kadar çabuk ve düzenli olarak alınmasına ve ishal geçmezse bir hekime müracaat ederek tavsiyelerine riayete bağlı olduğu asla unutulmamalıdır.

Sebebi: Yaraların toprak, toz gibi tetanos basillerinin bulanduğu pisliklerle kirlenmesi sonucu tetanos basilleri, yaralı dokuda çoğalır ve orada ağır, hayatî tehlikesi olan bir zehir salgılar. Hastalık, zehir salgısından sonra ortaya çıkar. Tetanos, en çok bebeklik ve beş ilâ on yaş arasındaki çocuklarda görülür.

Hastalığın vücuda yerleşme süresi, iki halta kadardır. Bu devre, yaranın cinsine ve bulaşan basil miktarına göre daha kısa ya da uzun olabilir.

Belirtileri: Önceleri baş ağrısı, ışıktan çekinme, yorgunluk, ateşsiz terleme, arkasından çiğneme kaslarında katılaşma, konuşma ve yutkunmada zorluklar, kasların pasif olarak ısıtılması sırasında ağrılar görülür. Kaslardaki katılaşma ıstıraplı kasılmalara sebeb olacak derecede artar. Bu hastalık bugün seyrek olarak görülür, ama vakaların ‘% 35 -60 gibi büyük bir oranı ölümle sonuçlanır.

Tedavisi: Tetanoz serumu ne yazık ki çoğu defa etkisiz kalır. Mikroplara karşı yüksek dozlu ilâçlar verilir.

Basit sebepler dışında, derin yaralanmalarda, yaranın dikkatle temizlenmesi gerekir. Yaralanmalarda hemen tetanos aşısı yapılmalı ve aşı, altı hafta sonra tekrarlanmalıdır. En iyisi, aktif aşının zamanında yapılması ve her üç yılda bir açının yenilenrnesidir. Bu hastalığa halk arasında kazıklı humma da denir.

TİFÜS

Sebebi: Bitle taşınan yüksek ateşli bir hastalıktır. Bazı vakalarda kalp ve damarlarda kasılmalar görülebilir.

Belirtileri: Süt çocuklarında tifüs, çoğunlukla zararsız şekilde görülen ishalle seyreder ve hastalık güçlükle teşhis edilebilir. Çocuk ne kadar büyükse, tifüsün belirtileri de 0 kadar belirgindir. Ateş yüksektir. Şiddetli titremeyle birlikte baş, sırt, kol ve bacak ağrıları görülür. Dil kurudur Öksürük ve aksırık gibi nezle belirtileri de bulunabilir.

Hastalığın dördüncü günü, toplu iğne başı büyüklüğünde döküntüler başlar ve döküntü daha çok ense kökünden vücuda yayılır, sonra ikinci hafta içinde kaybolur. Çok yükselen ateş de ikinci haftanın sonunda düşer. Kimi zaman şuur kaybı görülür.

Doktor tarafından tedavi gereklidir. Yatak istirahatı, özellikle, tedavi edici gıda gereklidir.

Korunma: Tifüs şüphesinin bile yetkili makamlara İh barı gereklidir. Hastalar kesinlikle tecrit edilmelidir. Bugün için tifüse karşı koruyucu imkânlar vardır. Ayrıca, bitlerin DDT ile öldürülmesi çok etkili bir koruyucudur.

Verilecek su mikropsuz olmalıdır. En iyisi kaynak suyudur. Kaynak suyu bulunmazsa temiz bir suyu 2 dakika kaynatmalıdır. Suyun ısısı çocuğun isteğine göre sıcak, ılık veya soğuk olmalıdır. Fazla kusan çocuklara buzlu sudan da verilebilir. Suyu olduğu gibi vermeli ve içine şeker, un koymamalıdır. Bazı çocuklar âdi su içmezler, o zaman suya çay veya nane konabilir. (1 kilo suya ufak bir tutam nane veya çay).

Su şekersiz olduğu için çocuk yine içmezse az miktarda sakarin koymalıdır. (Yarım kilo suya 1 santigram kadar).

NE KADAR SU IÇİRMELİDİR?

Bir yaşına kadar kilo başına 24 saatte 150 gram su yeter. (5 kilo gelen bir çocuğa 24 saatte 750 gram su). Bir yaşından sonra en aşağı 1 kilo su içirmelidir.

Bu miktar su verilmediği zaman, su rejiminden beklenilen netice alınmış olmaz. Çocuk, suyu ne kadar istekle içerse hastalığın sonu o kadar ümitli demektir. Su, küçük kaşıkla azar azar ve sık sık verilir. Çocuk su içmezse her 5 dakikada bir damlalıkla ağzına 10 – 20 damla su damlatılır.

Su rejimine 24 saat, hattâ çocuğun durumuna göre 3 gün devam olunur. 3 günlük su rejiminden sonra düzelmeyen hastalardan ümit kesilir. Tedavinin en önemli kısmı su rejiminden sonra çocuğu beslemektir. En uygun besin anne sütüdür. Anne sütü bulunmazsa babör verilir. Babör piyasada kapalı teneke kutular içinde satılan süt konserveleri olduğundan hem bulunması, hem de yapılışı kolay bir besindir. Suyu ağız yoluyle alamayan çocuklara, deri altına % 5 nisbetindeki serum glikoze yapılır. Aynı zamanda kalbini kuvvetlendirecek ilâçlar da verilir. Tabiî bu işler, bir doktor tarafından yapılır.

Çocuk kolerası tedavisinde sıcak banyoların da önemli rolü vardır. Çocuğun makatından alınan ateşi 36 dereceyi geçmezse 38,5 derecelik banyo suyu hazırlanır, ve çocuk su içinde 10 dakika tutulur. Banyolar birinci gün 2-3 defa, ikinci gün 1-2 defa tekrarlanır.

Eğer çocuğun ateşi 40 derece ise, banyonun sıcaklığı 35 – 36 derece olmalıdır. Çocuğun genel durumu bozuk, nabzı anlaşılmayacak derecede zayıfsa, hardallı banyolar yapılır.

Çocuğa nasıl bir banyo yapılacağını doktora sormalıdır.

C vitamini azlığından ileri gelen ve kemik içinde kanamalar yapan bir hastalıktır. Daha ziyade bacak kemiklerinde görülür. Kemikte şişlik ve sızı vardır. Çocuk hasta olan bacağını sancıdan oynatamaz, felç olmuş gibidir.

Büyük insanlarda bu hastalık diş etlerinde kanamalarla kendini gösterir. Fakat çocuk 6 aylıktan küçükse (dişleri olmaması sebebiyle) diş etlerinde kanama yoktur. 8 -15 aylar arasında ve daha ziyade 10 aylık çocuklarda görülür. Buna tutulan çocuğun rengi sarıdır. Bacağına dokunulduğu veya sallandığı zaman bağırır. Dört, beş gün içinde ayağım oynatamaz. Bu hal felçten değil, sancının şiddetinden ileri gelir.

Hasta olan kemikte şişlik vardır. İlk zamanlar bu şişlik oldukça yumuşaktır, daha sonra kemik gibi katılaşır. Buradaki deri sıcak ve kırmızı değildir; parlak soluk ve gergindir. Bu kısımlar çok sancı yapar. Ufak bir kımıldatma çocuğu ağlatır. Çocuk yatağında kımıldamadan yatar. Tedavi edilmezse hastalık diğer kemiklere de geçerek tehlikeli bir hal alır.

Çocuğun dişleri çıkmış veya çıkmak üzere ise, büyüklerde olduğu gibi, diş etlerinde kanamalar, morumtrak lekeler görülür. Çocuğun dişi yoksa bu belirti görülmez. Bazen burun ve küçük abdestden de kan geldiği görülür.

İskorpit olan çocuğun el ve ayaklarında, göz kapaklarında şişlik olur. Çocuk kansızlaşır, dudakları, derisi çok soğuktur, kanda hemoglobin çok azdır.

Yavaş yavaş sararan, sızıldayan, dokunmaktan ve sallanmaktan bağıran, kımıldamak istemeyen, iştahı azalan, gelişmesi duran, yürüyecek bir çağda ayaküstü durmaktan hoşlanmayan bir süt çocuğunun «Barlow» hastalığına tutulmuş olacağını düşünmek lâzımdır. Hastalık tedavi edilmezse, haftalar ve aylarca sürer ve önemli ihtiiâtlar yaparak çocuğun ölümüne sebep olur. Tedavi edilenler, üç haftada iyi olabilirler. İyi tedavi olmazsa hastalık yeniden başlayabilir.

Hastalığın sebebi: Hastalık uzun zaman unlu besinlerle veya saklanmış sütlerle beslenen çocuklarda görülür. 100 derecede kaynamış, veya pastörize edilmiş yani 60 – 80 derecede kaynamış) sütler iskorpit yapmazlar.

ÇOCUK KOLERASI

Çocuk hastalıkları içinde yaptığı ölüm fazlalığıyla çok önemli yer tutan bir hastalıktır. Bu hastalığa çocuk kolerası demenin sebebi, gerçek olan koleradaki gibi şiddetli ishallerin ve bitkin bir halin görülmesidir. Halbuki, bu hastalığın kolera mikrobuyla hiçbir ilgisi yoktur. Bu hastalık en ziyade yazın, sıcak aylarda başlar. Bazen öteki mevsimlerde de görülür. Hastalık, önce kusma ve ishalle kendini gösterir.

İshal çocuk kolerasının önemli belirtisidir. Dışkı evvelâ gazlı, sonra sulu, renksiz sarı veya yeşilimtrakiır. Sayısı bir günde 8 – 10, hatta 30′u bulur. Bazı vakalarda ishal sayısını saymak kabil değildir. Çocuğun bezi daima kirli kalır. Yavan, ekşimtrak bir kokusu vardır. Bazen de pis kokulu olur. İlk zamanlarda ishalden evvel sancılar olur; çocuk yüzünü buruşturur, kıvranır. Çocuk kolerasında hastalık belirtisi şunlardır.

1) Çocuğun yüzünün manzarası değişir ve şiddetli bir susuzluk belirtisi görülür. Yüzdeki değişiklik derhal göze çarpar. Gözler çukurlaşır ve etrafları siyahlaşır, burun incelir, yanaklar yumuşar ve porsur, dudaklar mavimtrak, yüzü soluktur. Çocuk çok halsizdir, gürültü ve aydınlığa karşı rahatsız olur. Ateşi 39 – 40 derecedir, bazen çok devam etmez, 37 – 39′a düşer. Nabız çabuk ve zayıttır. Dil kurudur , dilin arkası esmer sarımtrak bir katla örtülüdür, bıngıldak çöküktür. (Bu hal, susuzluğun önemli belirtilerinden biridir). Deri kurudur. Karın derisi iki parmakla tutulup bırakılırsa tutulan kısım olduğu gibi kalır, yani deri elastikiyetini kaybetmiştir. Bu belirti çok önemlidir, çocuğun susuz kaldığını gösterir. Ufak abdest azdır, bazen tamamen kesilir. Bu birinci devir 1-2 gün sürer.

2 — Susuzluk ve yüzündeki değişikliğin sürmesi fazlalaşmasıyle beraber çocuk derin bir uykuya dalar ve solunumu bozulur. Çocuğun bir şey içmek istemesi de bu devirde görülür.

3 — Çocuğun el ve ayak parmakları, burnunun ucu, kulakları soğur, hattâ son anlarda çocuğun ağzına sokulan ‘parmak âdetiı soğukluk duyar. Fakat bu zaman çocuğun makatından ölçülen ateşi (37 – 39) dereceyi gösterir. Çocukta morluk başlar ve nihayet komaya düşer. Ağız ve gözler yarı açıktır, gözler çöker ve yumuşar.

Dudaklar kurur, ağzın içinde yumurta akma benzer salgı vardır, bazen pamukçuk olur, yanaklar çukurlaşır, bütün vücut kurur ve erir, çocuğun görünüşü korkunç bir hâl alır ve nihayet çocuk ölür. Hastalık esnasında çocuk kilosundan çok fazla kaybeder (1 günde 60 – 100 gram). Sidik çok azalır (normal bir süt çocuğu günde 150 – 300 gram küçük abdest yapar, çocuk”kolerasında bu miktar 40 – 50 grama kadar düşer.)

Hulâsa, hastalık çok ağırdır. İyi olan çocuklar yatkın değildir. Orta şiddette bir çocuk kolerası 6 gün sürer. Şiddetli ve zehirli şekillerde çocuk 1-2 günde ölebilir.

Bu hastalık meme emen çocuklarda görülmez, hayvan sütüyle ve en ziyâde fennî metodlara dikkat edilmeden beslenen çocuklarda fazla görülür. Süt konserveleri ve tozuyla beslenenlerde daha azdır. Bu hastalık en fazla Temmuz ve Eylül ayları arasında görüldüğünden buna yaz ishali de denebilir. Fakat hastalık, her mevsimde hatta kışın bile olabilir. Fakat Temmuz ayındaki ölüm oranı, kıştaki ölüm oranına göre 5-6 kat fazladır. İki buçuk yaşından büyük çocuklarda çok az görülür.

Çocuk felci mikrobu, beynin soğancık denen kısmına girip yerleşir, en büyük kötülüğünü de omurilikte yapar.

Belkemiği (omurga) içindeki omuriliğin dışı beyaza yakın krem rengi, içi ise esmer bir kırmızı renktedir. Bu iç kesim, toplu halde hücrelerden meydana gelmiştir. Dış kesim ise hücrelerden gelen komutayı bütün vücuda iletir.

İşte, çocuk felci mikrobu bu esmer kırmızı bölgenin (omuriliğin iç kesiminin) hücrelerini pek sever; onları yemeye, yok etmeye koyulur. Bunun sonucu olarak da, hücrelerden komuta gelmez, sinir tellerinden hareket akımları geçmez, böylece vücudun hareketleri aksar. Bu durum felçtir. Mikrop omuriliğin iç yapısındaki hücrelere ne kadar zarar verirse felç o kadar belirli bir durum alır.

MİKBOP VÜCUDA NASIL GİRER?

Çocuk felcini yapan, virüs cinsi bir mikroptur. Bu virüs şimdiye kadar bilinen virüslerin en ufaklarından biridir. Boyu milimetrenin on milyonda biri kadardır.

Eskiden bu mikrop insana burun yoluyle girer, koku alma sinirleriyle beyne, omuriliğe geçer sanılırdı. Bu yanlış kanaat dolayısıyle çocuk felcine karşı korunma tedbirleri almakta hekimliği hayli geciktirmiştir.

Son yıllarda çocuk felci mikrobunun daha çok dışkı, pislik bulaşmasıyle yayıldığı anlaşıldı. Bugün biliyoruz ki, pis sular, kirli yiyecekler bu mikrobun başlıca aracısıdır, mikrop vücuda sindirim organlarından girer.

Bazı vak’alarda bir nezle hali, ertesi gün boyun tutulması, ense sertliği görülebilir.

İkinci gün başta, boyunda tutukluk artar, sut kaslarında da sertlik başlar. Hastada hafif dalgınlık vardır, sesten, gürültüden hoşlanmaz, çabuk sinirlenir. Kollarda, bacaklarda ağrılar duyulur. Bu ağrılar felcin ineceği tarafta daha belirlidir.

Üçüncü gün ateş daha da yükselir. Baş ağrısı, ense sertliği, sırt kaslarının tutulması ileri derecededir. Soluk alına sıkıntılıdır. Bu halden hemen sonra bir kolu veya bacağına felç iner.

Felç bazen her iki bacakta olur.,Karın kasları da felce katılabilir. Felcin gelmesiyle de çok defa ateş birden düşer, bazen birkaç gün sürebilir. Felç önce geldiği yerde kalır, sonraki günler başka yerlerde görülmez.

Çocuk çok ufaksa, henüz yürümüyorsa, felcin farkına varmak güçtür. Dikkatle kolunu, bacağım oynatıp oynatmadığına dikkat etmelidir. Felçli çocuk oturamaz. Boyun kaslarında, diyaframda felç olursa, solunum ya çok bozulur, ya da tehlikeli durumlar baş gösterir. Felç kollarda, bacaklarda bu şekilde görülür:

1 — Bir taraf kol ve bacağında, 2 — Her iki bacakta, 3 — İki taraflı kol ve bacaklarda, 4 — Bazen çapraz kol ve bacakta.

Hastanın ateşi düştükten sonra genel durumu (uyku, yemek, neşe) normale döner.

HASTALIĞIN ŞEKİLLERİ

Çocuk felci hastalığı her vakada aynı şekilde olmaz.

Belirtisiz şekil: Hafif bir kırıklık, baş ağnsıyle geçip gider. Birçok kimse bu şekilde hastalığa yakalanıp geçirebilir. Hiç bir belirti vermeden bir gün içinde çocuk felcini atlatanlar vardır.

Hafif şekil: Bu şekil hastalığın ilk devresini geçirmek gibidir. Birkaç gün süren bir ateş, halsizlik, baş ağrısı, neşesizlik hali görülür. Bazen kusma, ishal, boğaz ağrısı olur. 3 -5 gün içinde hasta tamamen normale döner.

Yetişkinlerde hafif şeklin belirtileri daha hafiftir. Ateş 36 dereceyi geçmez. Baş ağrısı, boyun tutulması, ense sertliği fazla değildir. Felçler erken gelebileceği gibi 20 gün sonra da olabilir. Yetişkinlerde felç en çok bacaklarda görülür.

Felçli şekil: Önce ateşli bir devre, sonra 2-3 günlük normal bir durum, arkasından felçlerin gelmesi.

Ağır şekil:Çocuk felcinin en tehlikeli şekli hayatî merkezlerin felce uğramasıdır. Bu durumda hastalık çok defa öldürücüdür. Solunum felci hayatı imkânsız kılar. Yutma felci olursa, hem hastanın bir şey yutması güçleşir, hem de akciğerlerdeki salgılar atılmaz.

EN ÇOK HANGİ YAŞLARDA GÖRÜLÜR?

Çocuk felci, 5, 3 yaşından Küçük çocukların hastalığıdır. Hastalığa tutulma ihtimali bundan yukarı yaşlara doğru gittikçe azalır. 20 yağından yukarı olanlarda pek seyrek görülür, 30 – 40 yaşlarında bile bu hastalığa tutulanlar vardır.

AŞI, HER ÜÇ CİNS ÇOCUK FELCİNE KARŞI TESİRLİ MİDİR?

Çocuk felci virüsleri başlıca üç cinstir, .Aşılan da. bunlara göre ayrı ayrı hazırlanır. Bunlardan 1 numaralısı en çok görülendir. Çocuk felci olaylarının % 85′i bu cinstendir. Bunun aşısı” vücudu ancak kendi cinsînden çocuk felcine karşı koruduğu için, daha az raslanan 2 ve 3 numaralı çocuk felcine karşı korumaz. Bunun için, öteki tipler daha az görülürse de, koruma tedbiri olarak çocuk felci aşısın a 2 ve 3 numaralı felçlerin aşısı da karıştırılır. Böylece, çocuk felci “aşısı, aşılanan her üç cins çocuk felcine karşı korur. .

ÇOCUK FELCİNİN BELİRTİLERİ

Sağlam görünen bir çocukta birden 37 – 38 derece ateş olur. Ateşi izah edecek bîr sebep görülmez. Çocukta haş ağrısı, neşesizlik, iştahsızlık vardır. Oyun oynamak istemez. Ateş iki gün içinde düşer, bundan sonraki 2 – 3 günlük tamamen normal bir durum gelir. Bu devrede hiç bir hastalık eseri görülmez. Bu devrenin sonunda ateş yine birden yükselir, 38 – 39 derece olur. Baş ağrısı yeniden ve daha kuvvetli olarak ortaya çıkar.

ÇOCUK FELCİNDEN KORUNMA

Felç aşılarını zamanında yaptırmalı ve ilk şüpheli belirtilerde derhal doktora baş vurmalıdır.

Çocuklarda apandisit umumi olarak 5-15 yaşları arasında müşahede edilir. Çocuk çoğu zaman ağrının şiddetinden iki büklüm yatmak zorunda kalır. Bu durumda ailenin alacağı tedbirler ile ıstırabı hafifler. Böyle tutan krizlerin neticesinde rahatlayan çocuk, daima uyur. Ağrı daha ziyade gece yarısından sonra hissedilir. Çocuk ağrıyan yerini bilemediği için apandisit ihtimali üzerinde durulmaz. Ağrılı zamanlarda çocuğun yüzünde gerilme hali görülür. Karın adalelerinin direnci de olduğu için, muayene sırasında bile ağrı hissedebilir.

Çocukta apandisit teşhisi konulabilmesi için mutlaka röntgen ve lâboratuvar muayenesinden geçmesi gerekir, ilerlemiş olan apandisitlerde zayıflama ve sık sık kusma hali görülür. Düzensiz bir nabız artışı da bu arada kaydedilir. Sarı bu beniz ve göz etrafı karartılır olur. Hepsinde ateş hissedilmez. Bazı vak’alarda bu durum olabilir. Çocuklar ağrıyan yerlerini iyi bilemediklerinden başka teşhisler konulabilmektedir. Çocuklardaki apandisitin tedavisi, antibiyotiklerle yapıldığı gibi, ameliyatla tedavisinde hiç bir tehlike yoktur.

Sebebleri: İnce barsakla kalın barsağın birleştiği yerde bulunan körbağırsağın iltihaplanmasıdır. Apandisit bir bakteri enfeksiyonudur. İltihaplı appendiks içinde sık rastlanan dışkı taşları görülür. Halk arasında, yutulan çekirdeklerin apandisite sebep olacağı yaygınsa da, bunun gerçek olduğu henüz tesbit edilememiştir. Apandisit, çocuklarda büyüklere oranla daha sık rastlanır. Ancak, apandisitin bebeklik çağında görülmesi çok enderdir.

Belirtileri: İştahsızlık, oyuna karşı isteksizlik, mide bulantısı, çocuğu kıvrandıracak kadar şiddetli karın ağrısı hastalığın belli başlı belirtileridir. Hafif ateş görülebilir. (Makattan alınan derece ile koltuk altından alman derece arasında bir dereceden fazla fark vardır.) Zaman zaman kusma da görülebilir. Karın bölgesi genellikle dokunmaya karşı fazlaca duyarlıdır. Karın adalesinde gerginlik olur ve ağrılar yavaş yavaş karnın sağ alt tarafına doğru iner.

Seyri ve Komplikasyonlan: Akut bir apandisit olayında en çok rastlanan komplikasyon, appendiksin patlamasıdır. Bu, çocukluk döneminde çabuk, hiç beklenilmeyen zamanda ve ilk 24 saat içinde ortaya çıkabilir. Çocuk ne kadar küçükse appendiksin patlama tehlikesi de o kadar çoktur. 2 – 4 yaşları arasındaki çocuklarda, doktor müdahalesi olmadan appendiksin patlamış olduğu çok sık görülmektedir. Çocuklarda appendiks patlaması hiç bir komplikasyon görülmeden de meydana gelebilir. Appendiksin patlaması karındaki ağrıları arttırır; karın ön duvarı sertleşir, ateş yükselir ve bir çeşit şok hali görülür. Sonuç, ya apse ya da peritonit iltihabıdır.

Tedavi: Tek çare, ameliyatla körbarsağın alınmasıdır.

Koruyucu aşılar, bebekleri bir çok hastalıklara karşı korurlar.

TÜBERKÜLOZ (BCG) AŞISI

Çocuk bir aylık olduğu zaman yapılır. Bu aşının koruyucu etkisi 3 ilâ 10 yıldır.

Koruyucu Aşılar Faydaları Yararları Ne Zaman Yapılmalı, Çocuk Aşıları

Günümüzde bu hastalığa az rastlanmakla beraber, zaman zaman görülür. Çok ağır bir hastalık olduğu için bebek, 4 – 8 aylık iken aşılanmalıdır. Bu aşı dört haftalık aralarla 3 defada yapılır.

TETANOZ AŞISI

Yaraların, tetanoz mikrobunu taşıyan mikroplardan toz kapması sebebiyle ortaya çıkan bu hastalığa karşı henüz bebeklik döneminden itibaren tetanoz aşısı yaptırılmalıdır. Bu aşı dört haftalık aralıklarla üç defada vurulur.

Tetanoz aşısının, her yıl tekrarlanması çok faydalıdır.

ÇOCUK FELCİ AŞISI

Çocuk felci hastalığına karşı her yerde geniş çapta aşı kampanyaları açıldığı için, bu hastalığa kütle halinde yakalanmalar azalmıştır.

Çocuk felci aşısı umumiyetle ağızdan ve bebek 6 aylık, 8 aylık ve 14 aylık iken üç seferde yapılır. Ayrıca bu aşının 5 ve 15 yaşlarında yenilenmesi gerekmektedir.

KIZAMIK AŞISI

Kızamık, hemen hemen her çocuğun geçirdiği bir hastalıktır. Kızamık hastalığı bebeklik döneminde çok tehlikelidir. Bu sebeple bebekler kızamığa karşı aşılanmalıdır. Kızamık aşısı tek veya karma aşı olarak yapılabilir. Aşı olan çocuk, kızamığa yakalansa bile, hastalığı hafif atlatır. Aşının etkisi 6 ay ile 24 ay arasındadır.

BOĞMACA AŞISI

Bebeğin 3 aylıkken aşılanması gerekmektedir. Bu aşı 3-6 haftalık aralıklarla üç defada yapılır.

ÇİÇEK AŞISI

Çiçek aşısı yaptırmak için en uygun yaş, 6 aylıktan bir yaşına kadar olan zamandır. Bu yaşı aşmış çocuklarda yapılan aşı, çoğu zaman bazı ihtilâtlara yol açmaktadır. Bulaşıcı salgın hallerde de aşı yaptırmak doğru değildir. Zira bu durumda çiçek açısı yapılmış bir çocuk, su çiçeğine yakalanacak olursa, yaraları iltihaplanabilir. Çiçek aşısı yaptırmayı geciktiren haller; ishal, kusma, bariz bir ateşli hastalık, sara nöbetleri, beslenme bozukluğu ve bilhassa egzama gibi deri hastalıklarıdır.

Çiçek aşısı çocuğun tercihan kolunun omuza yakın olan kısmına yatırılmalıdır. Bacakta yapılan aşılar temiz tutulamayacakları için, iltihaplanabilirler. Aşı halinde de çocuğun derisinde yağ ve kir tabakasının olmamasına dikkat edilmeli, aşı tuttuğu takdirde bir ay kadar banyo yaptırılmamalıdır. Aşı yaptırıldıktan sonra üzerini bantla kapamak da doğru bir hareket değildir. Zira çiçek aşısı ortamında tetanoz mikropları gelişebilir. İlâcın kuruması için de 10 -15 dakika kadar beklemelidir. Aşının kabuğu düşene kadar, su kapması önlenmelidir. Bebeğin aşısını kaşıyıp bütün vücudunun diğer yerlerine yaymasını da ellerine tülbentten yapılmış torba geçirmekle önlemelidir.

Aşı yapılan kısımda ilk zamanlarda bir kırmızılık olur ki, bu da bir müddet sonra geçer. Bu arada bir belirti olmaması aşının tutmadığına dair bir sebep değildir. Normal olarak aşının dördüncü gününde üzerinde su toplamış ufak kabarcıklar halinde ve etrafa yayılma hali gösterir. Bazı zamanlar koltuk altlarında beze dahi yapabilir. Bu durumda çocuk huysuzlaşır ve ateşi yükselir. Uykusuna da tesir edebilir. Daha sonra meydana gelen kabuklanma ile her şey normal hale döner.

Nadir olarak müşahede edilen bir durum da çocuğun vücudunda 8-10 gün sonra beliren birtakım kızarıklardır. Bu daha ziyade aşı devresini geçirmiş çocuklarda görülebilir. Bu döküntülerle birlikte dalgınlık hali ile ateş yükseldiği fark edilince, hekime baş vurmak en doğru bir hareket olur.

Aşı yapıldığında, yaranın üzerine kafiyen bant kapamamalı, günde bir iki defa aşıya değmeden çevresini alkol pansumanı yapmalı, iltihap fazla olursa, üzerini sülfamit veya penisilinli toz ekerek gazlı bezle sarmalıdır. Şiddetli kusmalar olursa derhal hekime baş vurmalıdır.

Çocuklarınızı bir çok hastalıklardan, aşağıdaki beş basit tavsiyeyi yerine getirerek koruyabilirsiniz.

1 — Çocuklarınızı hasta kimselerden uzak tutunuz. Onları sık sık, kalabalık yerlere götürmeyiniz.

Hasta insanlar veya portörler (mikrop taşıyanlar) taralından nefesleriyle havanın içine saçılan mikropları, biz nefes alırken vücudumuza sokarız.

2 — Çocuklarınıza daima ellerini yıkamayı öğretiniz. Bilhassa abdest ettikten sonra ve yemek yemeden önce. Bir çok mikroplar eller vasıtasile insandan insana geçer. Yemek yerken bu mikroplar vücudumuza kolayca girerler.

3 — Çocuklarınızın içinde yüzdüğü suyun, içtiği suyun ve yediği, yemeklerin mikropsuz olduğundan emin olunuz. Bazı hastalıklar mikroplu gıdalardan ve kirli sulardan ileri gelir.

4 …..- Çocuklarınızın sağlığını kontrol için onları takip eden doktora veya sağlık merkezine muntazaman götürünüz.

Ancak bu şekilde çocuklarınızı hastalıklardan koruyabilirsiniz. Hasta olunca da hafif geçirmelerini sağlarsınız.

5 — Çevrenizde sağlık şartlarına aykırı bir durumla karşılaşacak olursanız, mesul kimse veya makamları haberdar ediniz. «Bana ne» deyip geçmeyiniz.