Sağlık

İLİK YETMEZLİKLERİ Bu kansızlıklar, kırmızı kemik iliğinin alyuvar yapımındaki bir bozukluğa (kemik iliği etkinliğinde durma) bağlıdır. Gerçekte, kemik iliğindeki yapım bozukluğu, ürettiği 3 diziden (alyuvar dizisi; parçalı çekirdekli akyuvar dizisi; kan pulcuklan dizisi) her birinde görülebilir. İlik yetmezliğinin bir dizide ya da 2 dizide, hattâ. 3 dizide birden olmasına göre «ayrışık» ya da «toptan» olduğu [...]

ANTİKORLARLA OLUŞAN ALYUVAR YIKIMLI KANSIZLIKLAR KAN AKTARIMLARINA BAĞLI ALYUVAR YIKIMLI KANSIZLIKLAR Kan gruplarının yanlış saptanması sonucu ya da uygun olmayan kanın yanlışlıkla verilmesinde, alıcının antikorlarının kendine verilen alyuvarları yıktığı zaman ortaya çıkarlar. (Konunun başına bakınız.) ÖZANTİKORLARA BAĞLI KANSIZLIKLAR Özantikorlar, kişinin kendi öz alyuvarlarına karşı yaptığı antikorlardır. Bir alyuvar yıkımı karşısında teşhis, karmaşık kan incelemeleriyle kanda [...]

İLAÇLARA YA DA ZEHİRLERE BAĞLI ALYUVAR YIKIMLI KANSIZLIKLAR Sayıları günden güne çoğalmaktadır. Gerçekten, bilimin, özellikle de, tıbbın ilerlemeleri, ilaçların ya da maddelerin sayılarının artmasına yolaçmıştır. Bunlar, yaşam kurtaracak değer biçilmez hizmetler gördükleri gibi, ciddi hastalıklara ve raslantısal olarak alyuvar yıkımına bağlı hastalıklara neden olabilirler. Enzim eksikliği olan (örneğin G6PD) bazı kişilerde, birçok ilacın alınmasının, bir [...]

PERFRİNGENS SEPTİSEMİSİ Perfringens septisemisi, «Clostridium Perfringens» adı verilen bir bakterinin yaptığı genel bir enfeksiyondur.. Özellikle genç kadınlarda, çocuk düşürme için harcanan çabalardan sonra oluşur. Bir Perfringens septisemisi sırasında purpuralar (deri içi kanamaları). NEDENLER Septiseminin nedeni Perfringens bakterisidir. Bu bakteri saprofit bir etkendir, normalde dölyolu içinde bulunur. Uzman merkezler dışında yapılan çocuk düşürme girişimlerinde, mikrop önce [...]

Buna, «nöbetlerle gelen gece hemoglobin işeme hastalığı» da denir; çünkü nöbetler geceleri gelir ve hemoglobin kapsayan sidik, şarap rengi alır. Sık görülen bir hastalık değildir, ama son derece ilgi çekicidir; çünkü doğuştan olmayan alyuvar yıkımlı kansızlıkların tek örneği olmasına karşılık, alyuvarlardaki bir bozukluğa bağlıdır. Özellikle ergenlik çağındakilerde ve çocuklarda görülür; ama süt çocuklarında ve yaşlı [...]

ALYUVAR ENZİM BOZUKLUKLARINA BAĞLI ALYUVAR YIKIMLI KANSIZLIKLAR Bu tipte 20 kadar kansızlık bilinmektedir ve daha yenilerinin de bulunması beklenmektedir. En iyi bilinen ve en sık görülen, G6PD (glikoz 6-fosfat-dehidrojenaz) eksikliğine bağlı olan hastalıktır. Özellikle siyah ırktan kişilerde, Akdeniz çevresi halklarında, bazı doğulu yahudi topluluklarında, bazen de sarı ırktan kişilerde görülür. Bu hastalık alyuvar yıkımı nöbetleriyle [...]

AKDENİZ HASTALIĞI Akdeniz hastalığı (talasemi; Cooley hastalığı) hemoglobin bozukluğuna bağlı bir alyuvar yıkımlı kansızlıktır. Akdeniz’i çevreleyen ülkelerde, özellikle Güney İtalyalılar, Sardinyalılar, Türkler ve Yunanlılarda görülür. NEDENLER Gene bir hemoglobin bozukluğu sözkonusudur; ama bu bozukluk, orak hücre kansızlığındakinden çok farklıdır. Hemoglobin molekülü 2 büyük bölümden oluşur: «Hem» ve «globin». Demiri kapsayan ve taşıyan kısım «hem»dir. Daha [...]

ORAK HÜCRE KANSIZLIĞI YA DA HASTALIĞI Hemoglobinde bozukluğa bağlı bir alyuvar yıkımlı kansızlıktır. Bu anormal hemoglobine, «hemoglobin S» denir. Orak hücre kansızlığı (drepanositoz), yalnızca siyah derililerde ve onların soyundan gelenlerde görülür. A.B.D’nde oturan zencilerin aşağı yukarı yüzde 10′unda hemoglobin S bulunur. Bazı Afrika ırklarında toplumun yüzde 4O’ı bu anormal hemoglobini taşır. Ayrıca hastalık ender olarak [...]

Alyuvar yıkımlı kansızlıklar (hemolitik anemiler) iki türe ayrılır: — hemen tümü doğuştan olan, alyuvar içi bozukluklarına bağlı kansızlıklar; — alyuvar dışı nedenlerle oluşan kansızlıklar. ALYUVAR DIŞI NEDENLERLE OLUŞAN KANSIZLIKLAR Bunların tümü, alyuvarlar dışı nedenlere bağlı bir bozukluğun sonucudur. Bu yüzden, alyuvar dışı hemolitik kansızlıklar diye adlandırılırlar. Tek kuraldışı durum, Marchiafava-Micheli (soğukta gelen kan işeme nöbetleri) [...]

ADDİSON -BIERMER HASTALIĞI Büyük alyuvarlı kansızlıklar (megaloblastik anemiler) folik asit ya da B 12 vitamini yetersizliğinin yolaçtığı hastalıklardır. Anormal büyük bir alyuvar dizisiyle kendilerini gösterirler. Buna «büyük alyuvar dizisi» denir. Addison-Biermer hastalığı (pernisiyöz anemi), B 12 vitamini eksikliğinin en sık raslanan biçimidir. Büyük alyuvar dizisi, B 12 vitamini eksikliğinin tipik özelliğini gösterir. Kemik iliğinden iğneyle [...]

Hipokrom kansızlıklar, alyuvar ortalama hemoglobin yoğunluğunun yüzde 28′in altına düşmesi ile tanımlanır. Genel nitelikleri şunlardır. — hemoglobin miktarında azalma, alyuvar sayısındaki azalmadan çok fazladır; — alyuvar ortalama hacminde bir azalma (mikrositoz) ve alyuvarların kendi aralarında büyüklük farklılıkları olması (anizositoz); — .alyuvar ortalama hemoglobin miktarı ve yoğunluğunun çok düşük olması (hipokromi). Bütün hipokrom kansızlıklarda, kan demiri [...]

KANSIZLIKLAR – ANEMİ Kansızlık (anemi) terimi ile kandaki alyuvar sayısındaki, daha belirgin olarak da hemoglobindeki azalma belirtilir. Alyuvar ve hemoglobindeki bu azalmanın anlaşılması ve hastanın solgunluğunun akla getirdiği teşhisin doğrulanması, yalnızca kan incelenmesi yoluyla olabilir. Her türlü kansızlık karşısında, etkili bir tedavi uygulamak amacıyla, nedeni belirlemek çok önemlidir. Kanama sonucu ortaya çıkan bir kansızlık karşısında, [...]

BİR KANAMA EĞİLİMİNİN ARAŞTIRILMASI Bir kanama eğiliminin araştırılması değişik yollarla yapılabilir. Kanamalar, hastanın sorgusu sırasında araştırılır; özellikle: — burun kanaması; — dişeti kanamaları; — kendiliğinden ya da en ufak dokunmayla beliren çürükler; — diş çekildiğinde ortaya çıkan aşırı kanamalar; — kadınlarda dölyatağı kanamaları; — kulak kanamaları; — sidik yollarında kanamalar (kan işeme); — akciğer-bronş hastalıklarında [...]

MUAYENE YOLLARI KANDAKİ BİÇİMLİ ÖĞELERİN İNCELENMESİ Kan incelemeleri şunları içerir. — kandaki biçimli öğelerin (yuvarların) incelenmesi; — kemik iliğinin, dalağın ve lenf düğümlerinin incelenmesi; — bir kanama eğiliminin araştırılması. KANIN BİÇİMLİ ÖĞELERİNİN SAYIMI Kan alma Hasta açtır; alkolle silinen parmak ucuna ince uçlu bir iğne batırılarak, birkaç damla kan alınır ve özel bir pipete çekilir. [...]

KAN GRUPLARI Kan gruplarının bilinmesinin, kan aktarımında ve bazı hastalıkların (özellikle yeni doğan çocuklardaki kan uyuşmazlığı hastalığının) önlenmesinde büyük yararı vardır. En yaygın olarak sözü edilen kan grupları, alyuvar gruplarıdır. Bunların yamsıra akyuvar, kan pulcuklan ve serum grupları da vardır. BAĞIŞIKLIK Bağışıklık konusunda bazı kısa bilgiler, kan gruplarının anlaşılmasına olanak verir. Organizmaya, yabancı türden ve [...]

KAN AKTARIMI Kan aktarımının ilkesi, ayrıntılarıyla incelenmiştir: Bir antikorun karşısına özel antijenini getirmemek gerekir. Böyle bir karşılaşma, antijen taşıyan alyuvarların birikişmesi (aglütinasyon) ve yıkımıyla sonuçlanarak alıcının ölümüne neden olabilir. Kan aktarımında güvenlik kurallarına sıkı sıkıya uyulması, bu tür olayları azaltır. ÇEŞİTLİ OLASILIKLAR Tam kan Tam kanın kullanılması, ciddi kanamaların tedavisinde (nedeni ne olursa olsun) uygulanır. [...]

PIHTILAŞMA Kan hava ile temas edince yaklaşık 8-15 dakikada pıhtılaşır. Buna «pıhtılaşma süresi» denir. Bu pıhtılaşma aslında, fibrinojenin fibrine dönüşümüdür. Plazmada normal durumda bulunan bu proteini (fibrinojen), karaciğer üretir (bu da, bazı karaciğer hastalıklarında pıhtılaşma bozuklukları görülmesini açıklar). Fibrin, plazmada erimez ve yuvarları ya da kandaki biçimli öğeleri içinde hapseden bir ağa dönüşerek, pıhtıyı oluşturur. [...]

Kan, 1,050 yoğunlukta, hafif alkali (pH’ı 7,40′-tır) ağdalı bir sıvıdır. Saydam değildir, rengi, oksijenlenme derecesine göre, parlak kırmızıdan siyaha yakm koyu kırmızıya kadar değişir. Kanın yaşam için vazgeçilmez olan bazı işlevleri vardır. YAPISI Kanın mikroskop altında incelenmesi, onun tam anlamıyla bir sıvı olmadığını gösterir: Kanın dokusal bir yapısı vardır; yani sıvı bir ortamda yüzen hücrelerden [...]

KAN VE KAN YAPICI ORGANLAR Kanbilimde (hematoloji) gerçekleştirilen ilerlemeler son derece önemlidir. Addi-son-Biermer hastalığı günümüzde artık tedavi edilebilmektedir; ivegen kan kanseri (akut lösemi) ise, sayıları az da olsa, tedaviyle bazı hastalarda iyileşmeye doğru gelişebilmektedir. Yirmi yıl önce yakalanan her hastanın öldüğü Hodgkin hastalığı, günümüzde artık yüzde 50 oranında iyileştirilebilmektedir. Pıhtılaşma mekanizması bozukluğuna bağlı büyük kanamalı [...]

Eğer kan sayımım düşerse, benim üzerimde ne gibi bir etkisi olacak? Genel anlamda siz hiçbir gariplik hissetmeyeceksiniz. Bazen bireyler, kan sayımları, tedaviden 10-14 gün sonra en düşük seviyelerine düştüğünde kendilerini depresyonda ve yorgun hissettiklerini belirtmektedirler. Yine de, kan sayımınız düştüyse, ya da düşmesi bekleniyorsa, size, dok­torunuza mutlaka belirtmeniz gereken birtakım belirti ve bulgulardan bahsedilebilir. Ne [...]