Sağlık

Hastalıklar

Bu hastalık da bir globülin bozukluğu hastalığıdır; şunlarla nitelenir: — plazma türevleri dizisinde bir artış ve kemik iliğine yaygın biçimde yayılma; — kanda Waldenström hastalığmdakinden farklı bir imünoglobülinin anormal miktarda bulunması. Hastalık hemen her zaman 40 yaşından sonra ortaya çıkar ve erkeklerde kadınlara oranla 2 kat sık görülür. Çok ciddi bir hastalıktır; son yıllarda bulunan [...]

KAN GLOBÜLİNLERİ HASTALIKLARI (DİSGLOBÜLİNEMİLER) Bunlar kanda, bazen de sidikte çok yüksek miktarda bir gamaglobülin bulunmasıyla nitelenen hastalıklardır. Bu, gamaglobülinin yapısındaki (ya da bireşimindeki) bir bozukluğa bağlıdırlar. Kan globülinleri bozukluğu hastalıklarını başlıca 2 hastalık oluşturur: — Waldenström hastalığı; — mültipl miyelom (Kahler hastalığı). WALDENSTRÖM HASTALIĞI Bu hastalık, gamaglobülinlerin en büyüğünün (makroglobülin ya da D tipi gamaglobülin) [...]

ENFEKSİYÖZ MONONÜKLEOZ Bir virüsün yolaçtığı, iyicil bir enfeksiyon hastalığıdır. Kan hastalığı görünümü, kanda tek çekirdekli (bu yüzden hastalığa mononükleoz adı verilmiştir) büyük anormal hücreler bulunmasına dayanır. Kandaki artmış bu hücreler, normalden farklı görünümde lenfositlerdir. Çok sık raslanan bu hastalık, özellikle ergenlik çağındaki çocuklarda ve genç erişkinlerde (15-30 yaş) yerleşir; tedavi edilmese bile, genellikle tehlikeli değildir. [...]

HODGKİN HASTALIĞI Hodgkin hastalığı «kötücül lenfogranülomatoz» diye de adlandırılır. Lenf düğümlerinin ve öteki lenf dokularının ilerleyici büyümesi ile nitelenir. Hastalık her yaşta görülebilir; ama özellikle genç erişkinlerde ortaya çıkar. Erkeklerde, kadınlardan biraz daha sık raslanır. NEDENLER Öğeleri organizmanın her yanına yayılmış olan retikülum-endotel sistemini etkileyen Hodgkin hastalığının, açıkça saptanmış bir nedeni yoktur. Yalnızca, hastalık sırasında [...]

Vaquez hastalığı (gerçek alyuvar artışı ya da polistemia vera), birincil bir alyuvar artışıdır; yani nedeni bilinmez. Her iki cinsten 40 yaşına yakın ya da daha yaşlı kişilerde görülür. NEDENLER Kemik iliğinin birincil bir hastalığıdır; nedenleri henüz bilinmemektedir. Gelişmeleri süresince ilik dokusunun arttığı öteki hastalıklarla (miyeloyit dalak büyümesi ve miyeloyit kan kanseri) aynı ya da en [...]

İKİNCİL ALYUVAR ARTIŞLARI Çok sayıdadırlar; belli sayıda ortak özellikleri vardır: — dalak büyümesi bulunmaması; — akyuvar ve kan pulcuklarr (trombosit) sayısının normal olması; — neden olan hastalığın tedavisi ile alyuvar artışının ortadan kalkma olasılığı. NEDENLER Nedenler 2 çeşittir: Kanda oksijen azalması;bazı urlar. Kanda oksijen azalması Kanda oksijen azalması (hipoksemi) terimi, atardamar kanının oksijeninin azalmasını belirtir. [...]

AYRIŞIK İLİK GELİŞME BOZUKLUKLARININ NEDENLERİ Yalnızca alyuvar yetmezliği Nedenleri şunlardır: — erişkinde, timüs uru (çıkarılması çoğunlukla ilik yetmezliğinin iyileşmesini sağlar); — küçük çocukta, Blackfan-Diamond hastalığı (nedeni bilinmeyen doğuştan bir kansızlıktır; ilikte alyuvar yapımını durdurur). Parçalı çekirdekli akyuvar yetmezlikleri Ender raslanırlar ve enfeksiyon ihtilatlarına yolaçarlar. Yalnızca trombrisit yetmezliği Çok daha ender raslanır. Bazı hastalarda, akyuvarlara ya [...]

TOPLAM İLİK GELİŞME BOZUKLUKLARININ NEDENLERİ Bir ilik gelişme bozunhığunun nedenlerinin mutlaka araştırılması gerekir; çünkü, bazen çok etkili olabilen bir tedavinin seçilmesini sağlar; ayrıca, hastalığın ciddiliği konusunda bilgi verir. Bu araştırmada klinik muayenenin ve birçok tamamlayıcı muayenenin yanısıra, özellikle hastanın mesleğini, geçirdiği değişik hastalıkları ve en son kullanmış olabileceği ilaçlan gözönüne derinlemesine bir soruşturma gerektirir. Aşırı [...]

İLİK YETMEZLİKLERİ Bu kansızlıklar, kırmızı kemik iliğinin alyuvar yapımındaki bir bozukluğa (kemik iliği etkinliğinde durma) bağlıdır. Gerçekte, kemik iliğindeki yapım bozukluğu, ürettiği 3 diziden (alyuvar dizisi; parçalı çekirdekli akyuvar dizisi; kan pulcuklan dizisi) her birinde görülebilir. İlik yetmezliğinin bir dizide ya da 2 dizide, hattâ. 3 dizide birden olmasına göre «ayrışık» ya da «toptan» olduğu [...]

ANTİKORLARLA OLUŞAN ALYUVAR YIKIMLI KANSIZLIKLAR KAN AKTARIMLARINA BAĞLI ALYUVAR YIKIMLI KANSIZLIKLAR Kan gruplarının yanlış saptanması sonucu ya da uygun olmayan kanın yanlışlıkla verilmesinde, alıcının antikorlarının kendine verilen alyuvarları yıktığı zaman ortaya çıkarlar. (Konunun başına bakınız.) ÖZANTİKORLARA BAĞLI KANSIZLIKLAR Özantikorlar, kişinin kendi öz alyuvarlarına karşı yaptığı antikorlardır. Bir alyuvar yıkımı karşısında teşhis, karmaşık kan incelemeleriyle kanda [...]

İLAÇLARA YA DA ZEHİRLERE BAĞLI ALYUVAR YIKIMLI KANSIZLIKLAR Sayıları günden güne çoğalmaktadır. Gerçekten, bilimin, özellikle de, tıbbın ilerlemeleri, ilaçların ya da maddelerin sayılarının artmasına yolaçmıştır. Bunlar, yaşam kurtaracak değer biçilmez hizmetler gördükleri gibi, ciddi hastalıklara ve raslantısal olarak alyuvar yıkımına bağlı hastalıklara neden olabilirler. Enzim eksikliği olan (örneğin G6PD) bazı kişilerde, birçok ilacın alınmasının, bir [...]

PERFRİNGENS SEPTİSEMİSİ Perfringens septisemisi, «Clostridium Perfringens» adı verilen bir bakterinin yaptığı genel bir enfeksiyondur.. Özellikle genç kadınlarda, çocuk düşürme için harcanan çabalardan sonra oluşur. Bir Perfringens septisemisi sırasında purpuralar (deri içi kanamaları). NEDENLER Septiseminin nedeni Perfringens bakterisidir. Bu bakteri saprofit bir etkendir, normalde dölyolu içinde bulunur. Uzman merkezler dışında yapılan çocuk düşürme girişimlerinde, mikrop önce [...]

Buna, «nöbetlerle gelen gece hemoglobin işeme hastalığı» da denir; çünkü nöbetler geceleri gelir ve hemoglobin kapsayan sidik, şarap rengi alır. Sık görülen bir hastalık değildir, ama son derece ilgi çekicidir; çünkü doğuştan olmayan alyuvar yıkımlı kansızlıkların tek örneği olmasına karşılık, alyuvarlardaki bir bozukluğa bağlıdır. Özellikle ergenlik çağındakilerde ve çocuklarda görülür; ama süt çocuklarında ve yaşlı [...]

ALYUVAR ENZİM BOZUKLUKLARINA BAĞLI ALYUVAR YIKIMLI KANSIZLIKLAR Bu tipte 20 kadar kansızlık bilinmektedir ve daha yenilerinin de bulunması beklenmektedir. En iyi bilinen ve en sık görülen, G6PD (glikoz 6-fosfat-dehidrojenaz) eksikliğine bağlı olan hastalıktır. Özellikle siyah ırktan kişilerde, Akdeniz çevresi halklarında, bazı doğulu yahudi topluluklarında, bazen de sarı ırktan kişilerde görülür. Bu hastalık alyuvar yıkımı nöbetleriyle [...]

KULAK ZONASI Yüz siniri gibi iç kulak yolunda bulunan VVris-berg sinirinin çıktığı diz düğümü üstüne nörotrop (sinir dokusuna ilgi gösteren) bir virüsün yerleşmesinin sonucudur. TEŞHİS 3 belirti niteleyicidir: — kulak ağrısı: Hafif ya da şiddetlidir, ilk belirtiyi oluşturur ve genellikle birkaç günde geçer; — döküntü: Kulak kepçesi çukurunun üstündeki deride ve dış kulak yolunun arka [...]

AKDENİZ HASTALIĞI Akdeniz hastalığı (talasemi; Cooley hastalığı) hemoglobin bozukluğuna bağlı bir alyuvar yıkımlı kansızlıktır. Akdeniz’i çevreleyen ülkelerde, özellikle Güney İtalyalılar, Sardinyalılar, Türkler ve Yunanlılarda görülür. NEDENLER Gene bir hemoglobin bozukluğu sözkonusudur; ama bu bozukluk, orak hücre kansızlığındakinden çok farklıdır. Hemoglobin molekülü 2 büyük bölümden oluşur: «Hem» ve «globin». Demiri kapsayan ve taşıyan kısım «hem»dir. Daha [...]

ORAK HÜCRE KANSIZLIĞI YA DA HASTALIĞI Hemoglobinde bozukluğa bağlı bir alyuvar yıkımlı kansızlıktır. Bu anormal hemoglobine, «hemoglobin S» denir. Orak hücre kansızlığı (drepanositoz), yalnızca siyah derililerde ve onların soyundan gelenlerde görülür. A.B.D’nde oturan zencilerin aşağı yukarı yüzde 10′unda hemoglobin S bulunur. Bazı Afrika ırklarında toplumun yüzde 4O’ı bu anormal hemoglobini taşır. Ayrıca hastalık ender olarak [...]

Alyuvar yıkımlı kansızlıklar (hemolitik anemiler) iki türe ayrılır: — hemen tümü doğuştan olan, alyuvar içi bozukluklarına bağlı kansızlıklar; — alyuvar dışı nedenlerle oluşan kansızlıklar. ALYUVAR DIŞI NEDENLERLE OLUŞAN KANSIZLIKLAR Bunların tümü, alyuvarlar dışı nedenlere bağlı bir bozukluğun sonucudur. Bu yüzden, alyuvar dışı hemolitik kansızlıklar diye adlandırılırlar. Tek kuraldışı durum, Marchiafava-Micheli (soğukta gelen kan işeme nöbetleri) [...]

ADDİSON -BIERMER HASTALIĞI Büyük alyuvarlı kansızlıklar (megaloblastik anemiler) folik asit ya da B 12 vitamini yetersizliğinin yolaçtığı hastalıklardır. Anormal büyük bir alyuvar dizisiyle kendilerini gösterirler. Buna «büyük alyuvar dizisi» denir. Addison-Biermer hastalığı (pernisiyöz anemi), B 12 vitamini eksikliğinin en sık raslanan biçimidir. Büyük alyuvar dizisi, B 12 vitamini eksikliğinin tipik özelliğini gösterir. Kemik iliğinden iğneyle [...]

Hipokrom kansızlıklar, alyuvar ortalama hemoglobin yoğunluğunun yüzde 28′in altına düşmesi ile tanımlanır. Genel nitelikleri şunlardır. — hemoglobin miktarında azalma, alyuvar sayısındaki azalmadan çok fazladır; — alyuvar ortalama hacminde bir azalma (mikrositoz) ve alyuvarların kendi aralarında büyüklük farklılıkları olması (anizositoz); — .alyuvar ortalama hemoglobin miktarı ve yoğunluğunun çok düşük olması (hipokromi). Bütün hipokrom kansızlıklarda, kan demiri [...]