Ana-babadan çocuklara şeker hastalığı geçer mi? Anne-babadan bebeklerine çeşitli özellikler bu arada bazı hastalıklar da geçer. Eğer evlenen kız ve oğlanın her ikisi de şeker hastası ise doğacak çocuk ‘% 100 şekerli olur. Sadece kız veya oğlan şekerli ise doğacak çocuğun şekerli olması ihtimali % 22′ye düşer. Fakat doğan çocuklara ekserisi GİZLÎ ŞEKERLİDİR, bunlar 45 yaşına yaklaştıkları vakit hakiki şekere çevirirler.

Şekerli ana ve babalardan meydana gelen yavrularda, küçüklükte veya yaşlanınca bilinmeyen bir sebepten şeker ayarlaması bozulmakta ve o kimse şeker hastası olmaktadır. Doğuştan bu özellik onun bünyesinde mevcuttur, en ufak iç veya dış sebepten bir gün şeker ortaya çıkmaktadır.

Öneriler:

—  İki şekerli asla birbiriyle evlenmemelidir.

—  Hatta kendisi sağlıklı görünüp de ailesinde şekerli olanlarla veya oğlan da birbiriyle evlenmemelidir.

—  Şekerli aileden doğan bebekler daha bebeklikten Itlbnrrıı kontrol altına alınmalı ve şeker hastası olmamaları için İlim önlemler alınmalıdır. (Oburluk, pişmanlık giderilmeli ve önlenmeli) Fazla tatlı yedirmemeli.

I Sağlıklı ve şeker hastası kimselerde enerji kullanım durumu aşağıda basitçe anlatılmıştır.

A — Sağlıklı Kişilerde Enerji Kullanımı:

insanlar aldıkları gıdaları yakmak suretiyle vücutlarında şu 3 ana çalışmayı sağlarlar :

a) Gece – gündüz vücut sıcaklığını aynı derecede tutma.

b) Eskiyen ve yeniden meydana gelen kısımların yapımı ve çeşitli salgıların sağlanması, c) Sinir ve kas sisteminin çalışmasını sağlamak.

I) Enerji Kaynakları:

İnsanlar yapı itibariyle birbirinden ayrı 3 grup ana gıda maddesi yerler, bunlar:

—  Şekere dönüşen gıdalar (Karbonhidratlar),

Unlu, nişastalı, şekerli yiyecekler, tatlı meyveler. Bunların hepsi hazımdan sonra GLUKOZ şekeri halini alırlar. Vücutta sıcak-li|^;.ı İçinin ederler.

Yağlar.

Hayvansal ve bitkisel yağlar, yüksek enerji kaynağıdır. Proteinler.

Ilımlarla vücudumuzda yıpranan, eskiyen kısımlar tamir olur ve yeni kısımlar yapılır.

İki gıdalar yeterli ve orantılı olarak alınmalıdır. Eğer yeterli şekerli gıda alınmazsa, vücut proteinli gıdaları parçalayarak yakar ve bunun sonucu kanda üre meydana gelir. Aynı şekilde normalden fazla yağ yenecek olursa, o da vücutta aseton meydana gelmesine vo zehirlenmeye neden olur.

Şeker hastalan bu 3 çeşit gıdanın hazımdan sonra nasıl depo edildiğini ve kullanıldıklarını, bilmesi gerekir, böylece beslenmesini daha iyi düzene sokar.

—  Şekere Dönüşen Gıdalar:

Çeşitli unlu, nişastalı, şekerli yiyecekler hazımdan sonra parçalanarak kanda GLUKOZ şekeri haline geçerler. Bu hale gelen şeker tüm vücudumuza dağıtılarak enerji sağlamada kullanılır. Tüm hhücrelerimize kadar ulaşan bu şekerin kullanılabilmesi için hücrelerin içersine girmesi ve orada tutulması gerekir. Şekerin hücrelere girmesi ve depo edilmesi pankreas bezesinin salgıladığı insülin hormonu ile olur. Şahsın çalışma durumuna göre insülin salgılaması az veya çok olur.

Eğer alman gıda o sırada yakılamazsa, yani ihtiyaç yoksa GLİKOJEN şekeri halinde karaciğerde depo edilir. Vücutta şekere ihtiyaç duyulunca bu şeker tekrar glükoz haline döner ve kana kartı şarak ihtiyaç olan kısımlara taşınır.

Sürekli la/la .şekerli gıda alınırsa, bu fazla şeker karaciğerde depo edilemez hale gelir ve yağa çevrilerek, vücutta depo edilirler.

—  Yağların Kullanılması:

insanlarda yağlar ya dışardan gıdalarla alınır veya yenilen şe kerlerle oluşur ve fazladan meydana gelen yağ, yağ hücrelerine yeı leştirilerek depo edilir. Fazla enerjiye ihtiyaç olduğu zaman depo edilen yağlar şekere dönüştürülerek sarf edilir. Yağların yakılması, vücutta şekerin de bulunmasıyle kabil olur, yani şekerler bir nevi çıra vazifesi görür, önce onlar yanar sonra yağlar yakılıır. Yağlar tam yakılamazsa veya ihtiyaçtan fazla olursa vücutta aseton meydana gelmesine ve vücudun zehirlenmesine neden olurlar.

—    Proteinlerin Yakılması:

Hazmolmuş proteinlerin bir kısmı vücutta yakılır, bir kısmı da vücutta tamir ve yeni kısımların yapılmasında kullanılır.

Vücudumuzdaki tüm gıda ihtiyacı ve yeterliliği çeşitli idare merkezlerince kendiliğinden idare edilir gider, bizim bunlara müdahale imkânımız yoktur. Kandaki şeker miktarına göre insülin salgılanır, kanda şeker artınca insülin salgılaması da artar ve bu nun etkisiyle şeker normal seviyeye düşer. Mevcut şeker vücudun çeşitli yerlerine insülin etkisiyle depo edilir ve oralarda tutıtltıııtHl sağlanır.

Şeker yüklemesi şöyle yapılır: Hasta arka arkaya 3 gün, her gün 250 gr. karbonhidratlı (şekere dönüşen ekmek, börek, baklava, şeker, üzüm vs.) gıdalardan yer. 3. gün sabahı, hastaya vücut ağırlığının her 1 kilosu için 1 gr.hesabiyle Glikoz şekeri alınarak şurup haline getirilir ve hastaya içirilir (genellikle tüm hastalara 50 j»r. glikoz şekeri verilir). Sonra her yarım saatte bir kandaki şeker seviyesi tespit olunur, bu tahliller 3. saat sonuna kadar sürdürülür. Zamana bağlı olarak yapılan bu şeker seviyesinin ayarlanma derecesinin takibi sonuçta 3 şeyi gösterir:

Kanda şeker normalin üzerinde olduğu halde idrarda şeker çıkmamaktadır, buna GİZLİ ŞEKER denir. Gizli şeker bir süre devam eder ve sonra hakiki şekere dönüşür, bu nedenle pek çok kimse gizli şeker olduğunun farkına varmaz ve tedbir almaz, günün birinde hakiki şeker durumu ile karşılaşır.

3) Yükleme ile kandaki şeker seviyesi 220 miligramın üzerine çıkmıştır ve bu seviye normal düzeye 3 saat sonunda bile düşmez. Seviye çok yüksek olduğu için ve uzun sürede yüksek kaldığından, şekerin fazlası (140 miligramın üzerindeki miktar) idrarla dışarı atılır. Yükleme sonucu böyle olan kimseler GERÇEK ŞEKER HASTASIDIR. Bunlarda ayarlama düzeni bozulmuştur ve aldıkları şekerin mühim kısmı idrarla dışarı atıldığı için gıdasız kalırlar ve zamanla zayıflarlar.

Yağların orta ve büyük kan damarlarında biriktiği birçok hastalıktan biri; damar sertliği. Damar içerisindeki bu birikme, kan akımını yavaşlatabilir veya tamamen durdurabilir, Ateroskleroz, herhangi bir kimsede görülebilirse de diyabetlilerde daha sık ve daha erken yaşta görülme eğilimine sahiptir.

Diyabet uzmanı

Diyabetli hastaların teşhis ve tedavisinde uzmanlaşmış doktor.

Diyet uzmanı

Sağlıklı olabilmek için yenilmesi uygun olan besinlerin türlerinin ve miktarlarının belirlenmesinde uzman.

Endokrinolog

Pankreas ve tiroid gibi, vücutta hormon yapan iç salgı bezleriyle ilgili hastalıkların teşhis ve tedavisinde uzmanlaşmış doktor; hormon bilim uzmanı.

Enjeksiyon Bölgeleri

Vücudun derisi üzerinde bulunan ve insülinin enjekte edilebileceği yerler:

Kolun yukarı-dış bölümü.

Belin biraz yukarısında ve aşağısında olmak üzere vücudun

ön ve yan kısımları; göbeğin çevresindeki 5 cm çapındaki alan hariç.

Kaba etlerin yukarı bölümleri.

Bacağın yukarı kısmının ön bölümü.

Bu bölgelerin büyüklüğü, kişinin iriliğiyle orantılıdır.

Enjeksiyon Yeri

İnsülin enjeksiyonunun tam olarak yapılacağı yer. İnsülin, aynı enjeksiyon bölgesi içinde yer alan bütün enjeksiyon yerlerinden yaklaşık aynı hızla kana karışır. Deri, yağ ve kas dokularının sağlıklı durumda kalabilmesi için her enjeksiyonun başka bir enjeksiyon yerine yapılması önemlidir.

Fenilketonüri

Fenilalanin isimli aminoasidin metabolizmasındaki bozukluk sonucu Tirozin’e dönüşememesi ve bu metabolik bozukluğun göstergesi olarak idrarla atılımı.

Glikoz

Basit bir şeker. Kanda bulunan ve dokuların enerji elde etmekte kullandıkları şeker türü.

Glikozillenmiş Hemoglobin Testi

Kişinin test öncesindeki 2-3 aylık döneme ait ortalama kan şekeri düzeyini ölçen bir test. Bkz. Hemoglobin A1 ve Hemoglobin A1 c

Glukagon

Vücutta bulunan ve kan şekeri düzeyini yükselten, kimyasal bir madde, bir hormon. Glukagon pankreasta yapılır; kandaki şeker düzeyi normalin altına inmeye başladığında kana verilir.

Glukagon, enjeksiyon yoluyla kullanılabilecek bir ilaç olarak da mevcuttur. Kan şekerinin çok aşırı azaldığı durumlarda, hasta bayıldığında veya ağızdan birşey alamadığı zaman tedavi amacıyla kullanılır.

HDL Kolesterol

Yüksek yoğunluklu lipoprotein kolesterol; iyi kolesterol; kolesterolün vücudu terkettiği şekil. HDL kolesterol düzeyi yüksekse, kalp hastalığı riski azalır.

Hemoglobin A1 ve Hemoglobin A1c

Hemoglobin, alyuvarlarda bulunan ve oksijeni vücut dokularına taşıyan maddedir. Kandaki şeker, hemoglobine bağlanır ve alyuvar ölene kadar bu durumda kalır. Alyuvarların vücuttaki normal ömrü, 4 ay kadardır. Kandaki şeker ne kadar fazlaysa, alyuvarlara bağlanan şeker miktarı da o kadar yükselir. Bu hücrelere bağlı şeker miktarı ölçülerek, hastanın son 2-3 ay içerisindeki ortalama kan şekeri düzeyi öğrenilebilir.

Hiperglisemi

Kan şekerinin yüksek olması; diyabetin kontrol altında olmadığını gösterir. Vücutta yeterli insülin bulunmadığı ya da mevcut insülin, kandaki şekeri hücrelere sokmak için kullanılamadığı durumlarda gelişir. Aşırı açlık ve susuzluk duygusuyla sık sık idrara çıkma ihtiyacı, hiperglisemi semptomlarındandır. Tedavi edilmeyen hiperglisemi, daha ağır sağlık sorunlarına neden olabilir.

Hipoglisemi

Kan şekerinin düşük olması. İnsülin, besinler ve egzersiz arasındaki dengenin kan şekerinin normalden daha düşük değerlere inmesine yol açacak şekilde bozulması nedeniyle gelişir. Dermansızlık, titremeler, acıkmak, terlemek ve ağır vakalarda bilinç kaybı, hipoglisemi semptomlarındandır. Hafif hipoglisemi, şekerli birşeyler yemekle içmekle genellikle düzeltilebilir.

İktidarsızlık (İmpotans)

Erkeklerde ejekülasyon ve ereksiyon yeteneklerinin ortadan kalkması. Diyabette sinirlerin hasar görmesi ve dolaşım bozuklukları nedeniyle gelişebilir ama daha başka birçok iktidarsızlık nedeni daha vardır, iktidarsızlık, gerçek nedeninin bulunup en iyi tedavinin uygulanabilmesi için bir doktor tarafından tedavi edilmelidir.

İnfeksiyon

Mikropların, virüslerin veya benzeri organizmaların vücutta çoğalması sonucu gelişen hastalık.

İnsan İnsülini, Biyosentetik

insan vücudu tarafından yapılan insülinin vücut dışında imal edileni. Bu amaçla rekombinan DNA teknolojisi adı verilen yüksek bir teknolojiden yararlanılır.

İnsülin

Kandaki şekerin hücrelere girmesine olanak vererek kan şeker düzeyini düşüren, kimyasal bir madde, bir hormon. Vücutta insülin, pankreasta yapılır ve kan şekeri düzeyi normalin üzerine doğru yükselmeye başladığında kana

verilir.

İnsülin enjeksiyon yoluyla kullanılabilen bir ilaç olarak da mevcuttur ve diyabet tedavisinde kullanılır.

İnsülin Reaksiyonu

Kan şekeri düzeyi çok aşırı azalan insanlarda görülen semptomlar. Hastada dermansızlık, titreme, asabiyet, terleme veya dalgınlık mevcut olabilir. Şiddetli insülin reaksiyonu sırasında hasta bayılabilir. Bkz. Hipoglisemi

İnsülin Ünitesi

Az miktarda saf insülin, insülin ölçümünde kullanılan temel birim. Şişelenmiş insülinlerde, belirli bir sıvı hacmi içerisinde belirli sayıda ünite insülin vardır. İnsülin dozları ünite olarak ölçülür. İnsülin enjektörlerinin üzerinde, enjektöre çekilen miktarı göstermek üzere ünite çizgileri vardır.

Kalori

Isı enerjisi birimi. Vücut tarafından yakılan besinlerden elde edilen enerjinin ölçülmesinde kullanılır. 1000 gram saf suyun sıcaklığını 1 santigrad-derece (°C) yükseltmek için gereken enerji miktarı, 1 kaloridir.

Ketoasidoz

Tip I diyabetin ağır bir komplikasyonu. Ketoasidozda vücut dokuları, zehirli ketonların birikmesi nedeniyle aşırı asit duruma geçer (bkz. Ketonlar). Ketoasidoz, vücutta çok az insülin bulunduğu zaman meydana gelir. Çok zaman hastanede olmak üzere acilen tedavi edilmesi gereken bir durumdur. Yorgunluk, açıklanamayan hızlı kilo kaybı, sık sık idrara çıkmak, soluğun aseton kokusu taşıması ve derin, çabuk solunum ketoasidoz semptomlarındandır.

Ketonlar

Vücutta enerji elde etmek amacıyla yağlar yakıldığı zaman meydana gelen, zehirli kimyasal maddeler. Vücutta şekeri hücrelere sokamayacak kadar az miktarda insülin varsa vücut, gerekli enerjiyi yağlardan sağlamak üzere zorlanır ve atık ürün olarak ketonlar meydana gelir. Kandaki ketonlar, böbrekler aracılığıyla idrarla çıkarılır ve burada basit bir testle gösterilebilir. Ketonlar ayrıca vücuttan, akciğerler yoluyla da uzaklaştırılır. Bu nedenle, keton yapan bir hastanın soluğu tatlı ve aseton kokusunu andıran bir kokuya sahiptir.

Kolesterol

İnsan ve hayvan vücudunda yapılan, yağa-benzer bir madde. Kanda, kaslarda, karaciğerde, beyinde ve diğer dokularda mevcuttur. Gerekli miktarlarda olduğunda, önemli işlevlere sahiptir. Kandaki kolesterol düzeyi yükselirse, bu madde kan damarlarının duvarlarında birikebilir. Kan kolesterol düzeyinin 200 mg/dl’den yüksek olması, kişide kalp hastalığı riskini artırır.

Komplikasyon

Bir hastalığa bağlı olarak meydana gelen ve her hastada görülmeyebilen sağlık sorunu.

LDL Kolesterol

Düşük yoğunluklu lipoprotein kolesterol; kötü kolesterol. Kolesterolün kan dolaşımında bulunan şekli. Bu tür kolesterol, ateroskleroz gelişmesinde büyük bir role sahiptir. LDL kolesterol düzeylerinin 130 mg/dl’den yüksek olması, kalp hastalığı riskini artırır.

Lipid

Yağ. Vücutta çeşitli lipidler vardır. Bunlardan kolesterol gibi bazıları önemli işlevler görür. Diğer yağlar ise enerji fazlasının, daha sonra kullanılmak üzere saklanması amacıyla vardır.

mg/dl

Miligram/100 mililitre. 100 mililitre sıvıda bulunan bir maddenin miligram olarak miktarı. Kan şekeri ve vücuttaki diğer bazı kimyasal maddeler, bununla ölçülür. Miligram, metrik ölçü sisteminde gramın binde birine eşit olan, küçük bir ağırlık ölçüsü; di (desilitre) ise, litrenin onda birine eşit bir sıvı ölçüsüdür.

Nefropati

Böbrekteki nefronların, yani kanı süzen birimlerin hasar görmesi. Diyabetin uzun dönemde ortaya çıkabilen komplikasyonlarından biridir. Böbreklerin kanı süzme yeteneğini kaybetmesine neden olur. Bu durumda, vücutta kalması gereken bazı maddeler idrara çıkarılır; vücuttan atılması gereken bazı maddeler ise vücutta kalır.

Nöropati

Sinir dokusunun hasarı, Diyabetin uzun dönemde ortaya çıkabilen komplikasyonlarından biridir. Vücudun birçok bölümünde gelişebilir. Çok zaman ayaklarda veya bacaklarda ağrı, uyuşma ya da karıncalanma yapar. Çift-görme, ishal ve cinsel bozukluklar nöropatinin diğer sonuçlarındandır.

Oral Hipoglisemik İlaç

Tip II diyabet hastalarının kan şekerini düşürmek amacıyla ağızdan aldıkları ilaç. Genelde diyabet hapı olarak bilinir. Bu haplar vücudun kendi insülininin hem miktarını, hem de etkinliğini arttırarak faydalı olur.

Orgazm

Cinsel doyuma ulaşmak. Diyabetik nöropati, bunu olumsuz yönde etkileyebilir. Bu olumsuzluk, çeşitli ilaçlarla ve kan şekeri düşürülerek tedavi edilebilir.

Önceden-karıştırılmış İnsülin

Kısa- ve ara-etkili insülinleri belirli oranlarda karıştırılmış olarak içeren insülin. 70/30 insülin, %70 NPH ve %30 Regüler insülin içerir.

Pankreas

Midenin aşağı bölümünün arka kısmında yer alan bir organ. Besinlerdeki besleyici maddelerin kana karışacak duruma getirilmesinde kullanılan sindirim enzimleriyle, insülin ve glukagon gibi yaşamsal önemi olan kimyasal maddeler, bu organın özel hücrelerinde yapılır.

Protein

insan sağlığı için gereken bir besin türü. Vücudun gelişmesinde ve onarılmasında kullanılırlar. Ayrıca bunlardan enerji de elde edilebilir. Protein, birçok besin maddesinde ve bu arada ette, balıkta, kümes hayvanlarında, sütte, yumurtada ve kuru fasulyede mevcuttur.

Rekombinan DNA Teknolojisi

Biyosentetik insan insülininin yapılmasında da kullanılan yüksek bir teknoloji. DNA, her tip hücrenin yapısını ve gelişmesini kontrol eden özel kalıtsal bilgileri taşıyan moleküldür. Biyosentetik insan insülini, DNA moleküllerinin yönetiminde olmak üzere özel, canlı hücreler tarafından imal edilir. Bu DNA molekülü, insan vücudunda yapılanın aynı insülini yapısal olarak meydana getirmek üzere gerekli proteinleri yapacak olan genler kullanılarak programlanmıştır.

Reseptör

Hücrelerin üzerinde yer alan ve yalnızca spesifik maddeyi tanıyarak bu maddenin kendisine bağlanıp hücreye girmesine olanak veren molekül grubuna reseptör denir.

Retinopati

Gözün arka kısmındaki ağ tabakanın hasar görmesi. Diyabetin uzun dönemde ortaya çıkabilen komplikasyonlarından biridir. Retinada (ağ tabaka) yüksek kan şekerinin ve yüksek tansiyonun etkisiyle hasara uğrayan birçok küçük damar vardır. Retinopati, en erken dönemlerinde hiçbir semptom vermez. Tedavi edilmezse, tam körlükle sonuçlanabilir. Tam bir göz muayenesi, retinopatinin erkenden teşhis edilmesini sağlar.

Semptom

Hastalık belirtisi. .

Tüm gebelerde, gebe olmayanlara oranla daha fazla insülin gereksinimi vardır. Diyabetik gebelerde ise özellikle ilk 3 aydan sonra gebelik öncesine göre insülin ihtiyacı artmıştır. Bu nedenle diyabetik gebelerde organizmanın artmış glikoz ve insülin ihtiyacının dengeli olarak sağlanması, hem anne hem de çocuk açısından hayati önem taşır. Bu dengenin sağlanamadığı gebelerin bebeklerinde özellikle kalp iskelet sistemi anomalileri, erken doğum, düşük, iri doğum, ya da ölü doğum riskinin artacağını unutmamalısınız.

Gebelik süreci diyabetik anne adayı ve çocuk açısından taşıdığı riskler nedeniyle özel bir dönemdir. Son 30 yıldan bu yana tıptaki büyük gelişmelerle bu riskler artık çok azalmıştır. Deneyimli ve gelişmiş merkezlerde uygun bir zamanlama ve dikkatli bir tedavi planlaması ile düşük oranı %2′lere indirilmiş, anne karnında iken çocukta gelişebilecek organ bozuklukları sağlıklı gebelerdeki düzeylere çekilmiştir. Bu sonuçların ancak anne adayının gebelik süresi boyunca karşılaşacağı güçlükler karşısında bilgilendirilmesi ve eğitilmesi, ve gebelik öncesi dönemden başlayarak her aşamada diyabetolog, jinekolog ve pediatristlerden oluşan deneyimli bir ekiple ortak işbirliği ile elde edilebileceğini unutmamalısınız.

1. Çocukluk çağı diyabeti nedir, görülme sıklığı ne orandadır?

Çocuğunuzda şeker hastalığı saptandığını öğrendiğinizde, anne ve baba olarak ilk ortaya çıkan duygularınız şaşkınlık, üzüntü ya da öfke duyguları ile dolu bir panik olabilir. Bu olağanüstü dönemi ancak hastalık hakkında en kısa sürede bilgi edinmekle ve iyi bir eğitimle aşabilirsiniz. Unutmayınız ki anne ve baba olarak ne kadar çok soru sorar ve ne kadar çok şey öğrenirseniz, çocuğunuza o ölçüde yararlı olursunuz.

Çocuklarda hemen daima (hastaların %95′inde) Tip I diyabet olarak isimlendirilen diyabet türü görülür.

Çocuğunuzda ortaya çıkan diyabet, pankreasta bulunan ve insülin hormonu üreten beta hücrelerinin harap olması

sonucu gelişir. Hastalık ortaya çıktığında bu hücrelerin büyük bölümü harap olmuştur ve artık vücut için gerekli insülin yapılamamaktadır. Çocuğunuz bundan böyle ancak dışarıdan insülin verildiğinde sağlıklı bir yaşam sürdürebilecektir.

Kitabın diğer bölümlerinde Tip I diyabetle ilgili belirtilen hususlar çocukluk çağı diyabeti için de geçerlidir. Bu nedenle okumakta olduğunuz bölümün yararlı olabilmesi için kitabın tümünün okunması gereklidir.

Çocukluk çağı diyabetinin görülme sıklığı ülkeden ülkeye değişmektedir. Örneğin Japonya’da her yıl 15 yaş altındaki 100 bin çocuktan bir tanesi diyabete yakalanırken, Finlandiya’da 35 tanesi yakalanmaktadır. Ülkemizde yeterli istatistiksel veriler olmamasına rağmen 100 bin çocuktan yaklaşık 15′inin her yıl diyabete yakalandığı tahmin edilmektedir.

Çocuğunuzun diyabetli olması ailenizdeki diğer bireylerin de diyabetli olması riskini diyabetli çocuğu olmayan ailelere göre ortalama 5-10 kat artırmaktadır. Bu konuyla ilgili ayrıntılı bilgileri doktorunuzdan öğrenebilirsiniz.

2- Çocuğunuzun diyabeti nasıl bir seyir izler?

Çocukluk çağı diyabetinde birbirini izleyen üç dönem vardır ve bu dönemleri sizin de iyi bilmeniz gereklidir.

a) Başlangıç Dönemi: Bu dönem diyabet hastalığının bulgularının (çok su içme, çok idrar yapma, kilo kaybı, koma tablosu) ortaya çıkması ile başlar ve ortalama 4 hafta kadar sürer. Bu dönemde çocuğunuz hastanede enerjik bir insülin tedavisi ile eski aktivitesine kavuşabilir.

b) Düzelme (Remisyon) Dönemi:

“Balayı” dönemi olarak da adlandırılan bu dönemde çocuğunuzun beta hücreleri yeniden insülin yapmaya başlar. Bir başka deyişle hastalık kısmen iyileşir. Bu dönemde dışarıdan verdiğimiz insülin miktarı giderek azalır, bazı çocuklarda insülin vermeye gerek kalmayabilir. Hepimizi sevindiren bu dönem “balayı” isminden anlaşılacağı gibi geçicidir ve 1 ay-2 yıl arasında değişen bir süre devam eder.

c) Tam Diyabet Dönemi: Bu dönem çocuğunuzun pankreas hücrelerinin hemen hemen hiç insülin yapmadığı dönemdir. Yeni tanı konmuş diyabetli çocuklarda en hassas dönem düzelme

döneminin sona erdiği günlerdir. Eğer bu günlerde artan insülin ihtiyacı karşılanamazsa çocuğunuzun komaya girme ihtimali yüksektir. Bu dönemdeki tedavi kriterleri aşağıda kısaca özetlenmiştir.

3- Çocukluk çağı diyabetinin tedavisinde ana ilkeler nelerdir?

Başarılı bir diyabet tedavisi için aşağıdaki dört aşamanın dengeli planlanması gereklidir.

a) Yeterli miktarda insülin verilmesi

b)  Beslenme planı

c)  Uygun şekilde egzersiz (hareket) yapılması

d)  Dikkatli izlem ve kontrol

4- İnsülin tedavisinde dikkat edilmesi gerekli kurallar nelerdir?

Diyabetli çocuğun tedavisinde en önemli nokta, çocuğunuzun ihtiyacına göre insülin miktarının ayarlanmasıdır. Çocuklarda aşağıdaki noktalara dikkat edilmesi gereklidir.

a) Çocuğunuzun kullanacağı günlük insülin miktarı doktorunuz tarafından belirlenmelidir. Hastaneden çıkışta doktor etkinliklerinden önce 20-40 gr fazladan karbonhidrat almaları gereklidir.

8- Çocukluk çağı diyabetinde ani kan şekerinin düşmesi niçin daha sık görülür, belirtileri nelerdir?

Çocukların büyüklere göre daha aktif ve enerjik olması, ağır egzersiz veya öğünlerin atlanması, ishal ve kusma ile giden hastalıklar gibi nedenler hipoglisemi riskini artırır. Çocukların gelişme çağında olmaları nedeniyle kan şekeri düşüklüğü, özellikle de bu düşüklüğün uzun sürmesi tehlikelidir. Kan şekeri düşen çocuklarda önce acıkma hissi, terleme, solukluk, huzursuzluk, sinirlilik, bulantı gibi bulgular görülür. Kan şekeri çok fazla düşünce ise, uykuya eğilim, konuşma bozukluğu, görmenin azalması, oturma veya ayakta durmada zorluk ve en sonunda havale geçirme ve koma gibi bulgular görülür. Ani kan şekeri düşüklüğünde tedavi yaklaşımı Bölüm 9′da anlatılmıştır.

9- Çocukluk çağı diyabeti tedavisinin uzun dönemli hedefleri nelerdir? Bu amaçlara nasıl ulaşılabilir?

Özet olarak Diyabetli çocukların uzun dönemli tedavisinde hedeflenen kriterler şunlardır:

•  Kan şekerinin normal sınırlar içinde tutulması

•  Hayatı tehdit eden bir komplikasyon olan ketoasidozun (diyabet koması) önlenmesi

•  Ani kan şekeri düşmelerinin önlenmesi

•  Normal büyüme ve gelişme ile birlikte seksüel olgunlaşmanın sağlanması

•  Şişmanlığın önlenmesi

•  Ruhsal bozuklukların önlenmesi

•  Diyabete bağlı olarak gelişen olası komplikasyonların önlenmesi

10- Diyabetli çocuklarda takip planı nasıl olmalıdır?

Yukarıda belirtilen hedeflere ulaşabilmek için diyabetli çocukların tedavi planlarına titizlikle uyulması ve disiplinli bir şekilde izlenmeleri gerekmektedir. Bu amaçla her çocuğun bir “Diyabet Takip Defteri” nin olması, bu deftere günlük insülin dozlarının, kan veya idrar şekeri değerlerinin, hipoglisemi olan saatlerin, geçirilen infeksiyon veya diğer streslerin kaydedilmesi gereklidir. Diyabetli bir çocuk en az her ay bir kez hekim tarafından kontrol edilmeli, bu kontrollerde diyabet tedavi planı gözden geçirilmelidir.

Unutmayınız.

• Diyabetik çocuklarda temel sorumluluk anne ve babanındır. Bu sorumluluk, hastalığın  saptandığı ilk günden, çocuğun kendi sorumluluk bilincine ulaşıncaya kadar sürdürülmelidir.

• İyi tedavi edilen çocuklar önemli bir komplikasyon olmadan sağlıklı bir biçimde yaşama şansına sahiptirler. Hepimizin diyabetli çocuklara bu şansı sağlamak için uğraşmamız gereklidir.

YAŞLILARDA ŞEKER HASTALIĞININ TEDAVİ İLKELERİ NASIL OLMALIDIR ?

Yaşlılarda başka organik bozukluk yoksa tedavi ilkeleri herhangi bir yaştaki diyabet tedavisi gibidir. Hedef, şeker düzeylerini normale yakın düzeylerde tutmaktır. Tedavi planlamasında ilk aşama fizik kapasitenizin belirlenmesidir. Görme kaybı, unutkanlık ya da hareket yeteneğinde sınırlılık tedavi uygulamasında problemler oluşturabilir. Böyle durumlarda aileniz ile işbirliğiyle destek tedavisi oluşturmalısınız. Diyet programı ilgi, kabiliyet ve kaynaklarınıza uygun olarak düzenlenmelidir. Yaşlılığınız sonucu gelişebilecek kalp damar hastalıkları nedeniyle ağır egzersizlerden kaçınmalısınız. Hafif egzersizler (örneğin haftada 3-4 kez 10 dakikadan başlıyarak 1 saate kadar uzayabilen yürüyüşler) kan şekerinizi ayarlamada yararlı olabilir.

Cilt, tırnak ve vücut bakımı özenle yapılmalı, fokal infeksiyonlara ortam hazırlayacak koşullardan özenle korunmalısınız. Ağızdan şeker düşürücü ilaçlar kullanıyorsanız böbrek ve karaciğer fonksiyonlarınız incelenmeli, bu ilaçların ani kan düşürücü etkilerine karşı dikkat etmelisiniz. Bu ilaçları, 70 yaşından sonra doktorunuza danışarak sınırlı olarak kullanmalısınız. İnsülin uyguluyorsanız doz ayarı sürekli denetlenmeli, insülini daha kolay ve risksiz yapabileceğiniz yöntemler  (Enjektörün üzerindeki rakamları büyültecek sistemler, kalem insülinler, v.b.) öğrenmelisiniz. Siz ve yakınlarınız, tedavi riskleri ve acil durumlarda yapılması gerekenler konusunda doktorunuza danışmalısınız. Tüm diyabetiklerde olduğu gibi yaşlılarda da sigara yasaklanır.

Lütfen Dikkat, Önemlidir!

Yemek planınızı aynen uygulayın.

Her zamanki aktivitelerinizi ihmal etmeyin.

Kan şekerinizi düzenli aralıklarla ölçün;

hastaysanız bunu daha sık yapın.

Kan şekeriniz 240 mg/dL’nin üzerindeyse

idrarda keton testi yapın; hastaysanız bu testi daha sık tekrarlayın.

Cildinizi ve ayaklarınızı her gün kontrol edin.

Her yıl göz ve 6 ayda bir diş muayenesi yaptırın.

Kan basıncınızı normal değerlere yakın tutun.

Kan yağlarınızı normal değerlere yakın tutun.

Sigara içmeyin.

Güvenli bir yolculuk için önceden plan yapın.

Doktorunuzla, diyabet eğiticinizle veya diyabet tedavi ekibinizin diğer üyeleriyle sık sık bir araya gelin.

Diyabet ve tedavisi konusunda bilgi edinmeyi sürdürün

Sağlığınıza dikkat edin. Başaracağınıza inanıyoruz.