Sağlık

BRUSELLOZİS (BRUCELLOSİS):

Hasta hayvanlardan ve hayvan ürünlerinden insana bulaşan özellikle kemik eklemlerini ve sistemleri tutan, brusella grubu bakterilerin oluşturduğu ateşli ve kronik seyirli bir zoonoz hastalığıdır.

Etkeni :

Brusella grubu bakterilerle oluşur. İnsanda Brucella yapan mikroplar arasında en sık karşılaşılan Brucella melitensis isimli bir bakteridir.

Kuluçka Süresi:

Genellikle 5-30 gün, ortalama 2 haftadır.

Bulaşma Yolları:

Bulaşma 3 şekilde olur:

1- İnsanların hasta hayvanların eti ve sütü gibi ürünlerinin iyice pişirilmeden tüketilmesi ile (Mide-barsak yoluyla) hastalığa yakalanırlar. Hastalık, hasta hayvanın pastörize edilmemiş ve kaynatılmamış sütünden yapılan taze peynirin ve diğer süt ürünlerinin tüketilmesiyle insanlara bulaşır.

2- Diğer bir bulaşma şekli temas yoluyla olur. Hasta insan veya hayvanın doku, kan, dışkı, idrar, düşük fetüs ve plasenta ile temasları sonucu sağlam insana bulaşma olur. Bu tip bulaşma en çok hayvancılıkla uğraşanlarda ve veterinerlerde görülür.

3- Solunum yolu ile bulaşmada ise enfekte hayvanın gübrelerinin havaya karışan tozları ile olur.

Belirtileri:

Başlangıç sinsi olup halsizlik, çabuk yorulma, terleme, vücutta kırgınlık, bulantı ve kusma, baş ağrısı, iştahsızlık, kalp çarpıntısı ve kabızlık gibi belirtilerle ortaya çıkar. Kas ve eklem ağrıları (diz, ayak bileği ve kalça eklemi) ile seyreder.

Klasik Brusella Melitensis hastalığının belirtisi dalgalı ateştir. Halsizlik, yorgunluk ve neşesizlik öğleden sonra başlar. Akşamüzeri hafif titreme ile ateş yükselmesine rağmen genel durum iyidir. Gece yarısına doğru bol terleme olur ve ateş sabaha karşı düşer. Akşam ateşleri 10 gün süre ile her gün biraz yükselerek devam eder.

Brusella Abortus çoğunlukla genital organlara yerleşir. Orşit ve prostatit ilk belirtilerdendir. Hastalık gebe kadınlarda abortusa neden olabilir.

Tanı, ilk haftadan sonra yapılacak Wright testi ve Combs testi ile konulabilir. Vücuttaki çeşitli sıvılardan kültür yapılarak mikrop tespit edilebilir.

Klinik Şekilleri:

Akut Brusellozis:

Belirtiler non spesifiktir. Üşüme, titreme, terleme, iştahsızlık, halsizlik, baş ağrısı ve kilo kaybı görülür. En önemli belirtisi septisemidir. Belirtilerin başında yüksek ateş, eklem şişmeleri ve ağrıları olur. Ateş 7-10 gün yüksek kaldıktan sonra düşer. 3-5 gün normal seyrinden sonra tekrar yükselir. Ateş yükseldiğinde hastada uykusuzluk gözlenir.

Subakut Brusellozis:

Hastalığın lokal odaklar oluşturmasıyla ortaya çıkar. Bakterilerin beyin veya omuriliğe yerleşmesi sonucu ensefalit, myelit ve menenjit görülebilir. Ayrıca baş ağrısı, çift görme, ense sertliği, ses kısıklığı ve kesilmesi, psikolojik bozukluklar (depresyon) ve paraliziler şeklinde Merkezi Sinir Sistemi belirtileri görülür.

Kronik Brusellozis:

Bir yıldan uzun süren vakalar kronik olarak kabul edilir. Mide, barsak ve akciğer belirtileri vardır. İştahsızlık, kabızlık, bazen ishal ve karın ağrısı, paslı dil, öksürük ve balgam çıkarma görülür. Hastada hafif belirtiler olup genel durum fazla bozulmaz. Hastada kas ve eklem ağrıları, ateş ve bol terleme aylarca sürer. Hastada iştahsızlığa bağlı halsizlik ve kilo kaybı vardır. Hastalık iyi bir tedavi sonunda iyileşir.

Tedavisi:

Hastanın yatak istirahati sağlanır. Ateş düşürülür. Ağrılar giderilir. İntrasellüler etkili kombine antibiyotik tedavisi uygulanır. Ateşi düşürmek için hasta ılık duş almalı veya vücudu sık sık ılık su ile silinmelidir. Hastaya ağız bakımı uygulanmalıdır. Besin değeri yüksek, yağ oranı az, sulu ve istediği yiyeceklerden bir diyet hazırlanmalıdır. Hastanın hayati bulguları özellikle ateşin durumu, ağrıların özelliği, tedaviye cevap verip vermediği kontrol edilerek durum doktora bildirilir. Tedavide Dünya Sağlık Örgütünün (WHO) belirlediği kombine antibiyotikler uygulanır.

Korunma:

Hastalık genel olarak hasta hayvan sütü ve sütten yapılan yiyeceklerle bulaştığı için korunma bu yönde olmalıdır. Hayvan hastalıkların önlenmesi gerekmektedir. Bu nedenle hayvanlar aşılanmalı, hasta hayvanlar sağlamlardan ayrılarak kısa sürede tedavi edilmeli ve sağlam kişilerle teması önlenmelidir.

Hayvanlarla uğraşanlar özel kıyafet, eldiven ve gözlük takmalıdırlar. Kaynamış ve pastörize edilmiş süt ve bu sütten yapılmış süt ürünleri tüketilmelidir. Taze peynir yerine salamurada bekletilmiş peynir tercih edilmelidir.

Laboratuvarda çalışan sağlık personeli özel elbise, maske ve eldiven kullanmalıdır. Ayrıca tüm dünyada uygulanması zorunlu olan Biyogüvenlik 2 kabinini kullanmalıdırlar. Halkın sağlıklı süt tüketimi konusunda eğitilmesi gerekmektedir.

Komplikasyonları:

Hastalık esnasında burun kanamaları görülebilir. Bazı durumlarda orşit, mentruasyon bozukluğu, gebelerde abortus oluşur. Etkenin bazı sistemlere yerleşmesi sonucu hastaların çoğunda hepatomegali, splenomegali, lenfadenopati, hafif anemi , lökopeni, deri altı ve kas içi apseler görülebilir. Vücut direncinin iyice düştüğü durumlarda pnömoni ve bronkopnömoni gibi komplikasyonlar görülür.