Sağlık

BURUN TIKANIKLIĞI

Yalnızca burun solunumu fizyolojiktir; burun solunumunun yerini ağız solunumunun almasına genellikle güç katlanılır.

Burun tıkanıklıkları şu biçimlerde olabilir:

— tek ya da iki yanlı;

— tam ya da kısmi;

— burun boşluğunun eğri olan yanında. Tedavi edilmezse bazı ihtilatlar ortaya çıkabilir Sinüs iltihabı; kulak iltihabı; gözyaşı yolları hastalığı; süt çocuğunda beslenme bozukluğu, v.b. Glatzel aynası, üstünde oluşan buğu lekelerinin çapıyla tıkanma konusunda fikir verebileceği gibi, rinomanometri de tıkanıklığın doğru olarak ölçülmesini saclar. Neden, burun muayenesiyle teşhis edilir.

Burun deliklerine bağlı nedenler

En sık görülen neden, travma sonucunda burun bölmesinin ön kenarının ayrılmasıdır. Daha ender olarak, burun kanadı kıkırdaklarında bir biçim bozukluğu (aşırı dışbükeylik; sert olmama sonucu soluk alma sırasında çökme) ya da ned-beleşme kökenli bir darlık, burun tıkanıklığına yol-açabilir.

Burna bağlı nedenler

Bir gelişme bozukluğu ya da bir travma sonucunda burun bölmesinin biçimi bozulmuş olabilir. Bu bozukluğun biçimini (tek ya da iki yanlı), niteliğini (çıkık, kalınlaşma, kırık) ve tıkanmanın derecesini değerlendirerek tedaviyi kararlaştırmak (kesip alma ya da yerine yerleştirme) gerekir.

Boynuzcukların, özellikle alt boynuzcuğun büyümesi de sözkonusu olabilir. Mukoza kırmızı olabilir, kokain sürüldüğünde büzülebilir ya da solgun, ödemli, alerji kökenini akla getiren leylak renginde görünebilir (nedene yönelik tedavilerin dışında, burun tıkanıklığı, boynuzcukların koterle dağlanmasıyla hafifleyebilir).

Burun bölmesiyle boynuzcuklar arasındaki bir yapışıklık da akla gelmelidir.

Çeşitli nitelikte ve ciddilikte ur oluşumları da burun tıkanıklığı yapar:

— çoğunlukla, orta mecrada yuvarlak, saplı polipler;

— daha ender olarak, bağdokusu uru tipinde iyicil bir ur ya da orta bölmenin kanayan polipi;

— bazen, üst içene sinüsü kökenli bir kanserden tomurcuklanmayla oluşan küçük bir ur.

Burun arkasına bağlı nedenler

Önden burun muayenesinde bir şey görülemez-se burun arkası nedenler aranır. Tam bir muayenede, güçlüklerine karşın, arkadan burun muayenesi mutlaka uygulanmalıdır.

Yutağın burun parçasını şunlar tıkayabilir:

— boynuzcukların kuyruğunun büyümesi;

— büyük bir polip (Killian sendromu);

— kötücül bir ur.

Çocuklarda burun tıkanıklığı nedenleri

Tıkanmanın başlıca nedeni yutak bademciğinin büyümesidir. Arkadan burun muayenesi genellikle güçtür; elle yoklamanın da bazı tehlikeleri olduğu için, teşhis genellikle dolaylı belirtilere (tekrarlayan yutak iltihapları, burun iltihapları, ateş nöbetleri) dayanılarak konur. Yutak bademciği büyümesi süt çocuğunda, hattâ yeni doğmuş çocuklarda gözlenebilir ve erken olarak çıkarılması gerekebilir (beslenme güçlüğü ve kanamadan ötürü).

Daha ender raslanan öteki nedenler şunlardır:

— burun arka deliklerinin kapalı olması;

— yabancı bir cisim;

— burun-yutak bağdokusu uru (tekrarlayan kanamalarda düşünülmelidir).

Burun Tıkanmasının Tedavisi İçin Gereken Şifalı Bitkiler:

Lavanta çiçeği, Mısır kökü, Nane, Nergis çiçeği, Atkuyruğu otu, Meşe kabuğu, Zeytinyağı

Hazırlanış Şekli:

* Lavanta çiçeği yaprakları kaynak suda on dakika din­lendirilir. Süzülerek elde edilen sıvıdan hastalık süresince saat başı buruna çekilir.

* Mısır kökü suda kaynatılır. Süzülerek elde edilen sıvı nane suyu ve zeytinyağı ile karıştırılır. Hazırlanan karı­şımdan tedavi süresince buruna çekilir.

* Nergis çiçeği ve atkuyruğu otunun yaprakları havanda dövülerek ezilir. Elde edilen karışım zeytinyağı ile sulandırılarak bir gün dinlendirilir. Dinlendirilen bu karışım süzülerek saat başı üç-beş damla buruna damlatılır.

Burun Tıkanıklığına Sebep Olan Poliplerin Çıkartılması

BURUN İŞLEVLERİNİN İYİLEŞTİRİLMESİNİ AMAÇLAYAN AMELİYATLAR

Burun tıkanıklığına polipler (mukoza urları) bulunmasının, burun bölgesinin çarpıklığının ya da burun mukozasının aşırı büyümesi kökenli burun iltihabının yolaçmış olmasına göre değişik yöntemler ‘ uygulanır.

POLİPLERİN ÇIKARILMASI

Yalın bir girişimdir. Bu amaçla kullanılan aygıtın madeni teli urun çevresine dolanıp, ur kesilerek çıkarılır.

BÖLME ÇARPIKLIĞININ DÜZELTİLMESİ

Daha zor bir girişimdir. Mukozada dikey bir kesi yapılıp kıkırdağın delinmesinden sonra, burun bölmesinin her 2 yanından mukozanın ayırılmasına dayanır; böylece, burun bölmesinin iskeleti serbest-leştirilebilir, düzgün duruma getirilebilir ya da kaldırılabilir.

BOYNUZCUKLAR AMELİYATI

Büyümüş alt boynuzcuklar burun solunumunu engeller. Tedavide, genellikle ya kimyasal maddelerle (kromik asit) ya da koter yardımıyla çıkarma uygulanır.

Ama büyüme bazen boynuzcuğun arka bölümünde, kuyruğunda yeralır. O zaman, bu büyümüş bölüm kesilerek çıkarılır.

OZENA AMELİYATI

Burun mukozası körelmesi kökenli bir burun iltihabı durumunda, burun boşlukları çok geniştirler; dolayısıyle de, mukoza üstünde kötü kokulu kabuklar biçiminde sümüksü madde birikimi vardır (burundan kötü koku gelmesi); bu koku, koku alamayan hastayı rahatsız etmez, ama çevresini rahatsız eder. Mukoza körelmesinin önemsiz olduğu durumlarda, sabahları burun boşluklarının bolca yıkanmasından, akşamları da kabukların atılmasını kolaylaştıracak yağlı maddeler konmasından yararlanılabilir.

Eyries yöntemi

Çoğunlukla, burun mukozası körelmesi önemli ölçüdedir; burun boşluklarının çapını küçültmek gerekir. O zaman Eyries yöntemine başvurulur.

Ağızda, bir köpekdişinden ötekine giden çizgi üstünde bir keşi yapılır. Küçük bir kazıyıcı yardımıyla, burun boşluklarının arka delikleri boyunca mukoza, aşağıda burun boşluklarının tabanı düzeyinde, yanlarda da bu deliklerin dış kenarları boyunca ayırılır.

Böylece, plastikten (akrilik ya da teflon) maddelerin kaydırılacağı yuva yaratılmış olur. Plastik maddelerin kaydırılmasıyla, burun boşluklarının alt ve iç çeperleri içe doğru itilerek boşluklar daralır. Burun boşlukları çok genişse, burun bölmesi mukozası altına plastik maddeler konarak daraltılabilirler.