Sağlık

CÜZZAM (LEPRA, HANSEN):

Cüzzam 1876’da Armauer Hansen tarafından bulunan lepra basili tarafından oluşturulan deri ve siniri tutan kronik seyirli bir enfeksiyon hastalığıdır.

Cüzzam, Cüzzam Hastalığı Tedavisi Sebepleri Nedenleri

Hastalığın etkeni olan mikroba, Mikobakteriyum lepra (Mycobacterium leprae) veya onu ilk bulan araştırıcının adı olan Hansen basili denmiştir.

Kuluçka Süresi:

Bakteri çok yavaş çoğalır. İnkübasyon periyodu en az 7 ay, ortalama 5 yıl kadardır. Belirtilerin görülmesi bazen 25 yılı bulabilmektedir.

Bulaşma Yolları:

Bildirimi zorunlu bir hastalıktır. Hastalık deri ya da solunum yolu ile ağızdan ve burundan direkt temasla bulaşır. Etken, deri ve mukozalardaki çatlak ve yaralardan çıkarak yayılır.

Belirtileri:

Bakteri deri ve sinirleri etkiler. Ağır vakalarda şekil bozukluğuna yol açar. Cüzzam hastalığının iki klinik tipi vardır.

a) Tüberküloit Cüzam:

Hastalığın bu tipi vücut direnci sağlıklı kişilerde ortaya çıkar. Belirtiler lokaldir. Basil, kol ve bacaklarda bulunan çevresel sinirlerin bir veya iki tanesine yerleşir. Bu bölgelerde bulunan sinirlerde küçük iltihap odakları oluşturur. Sinir fonksiyonlarını bozar ve duyu kayıpları oluşmasına neden olur. Bazen de deriden kabarık keskin kenarlı ve duyu kaybı olan deri lezyonları (tüberküloid plak) gelişir.

b) Lepromatöz Cüzam:

Bu tip cüzzam, vücut direnci zayıf veya hiç olmayan kişilerde görülür. İlk belirtisi burun tıkanıklığı, burun kanaması, saç dökülmesi, kaş ve kirpiklerde dökülme, burun tabanında çökme, diz ve dirsekte lezyonlardır (Leprom). Bu dönemde tedaviye başlanmazsa basiller hızla yayılır.

Lepromlar, derinin bütün bölgelerinde görülür ve bulunduğu yerlerde kıllar dökülür. Parmak uçlarında çıkan lepromların üzerinde çıkan yaralar parmakların düşmesine neden olurlar. Yerlerinde skatris bırakarak iyileşir.

Alın, kaşlar ve elmacık kemikleri üzerinde oluşan lepromlar yüzü aslan yüzüne benzetir. Tedavi edilmezlerse basil sinirleri tutarak ellerde ve bacaklarda eldiven şeklinde duyu kayıpları ve motor işlev kayıpları görülür. Hastalarda felç hali (paralizi) görülebilir.

Tedavisi:

Hastaların sağlam kişilerle teması önlenmelidir. Hastanın direncini artırmak için besin değeri yüksek, dengeli ve yeterli bir diyet hazırlanmalıdır. Cüzzam erken tanı konulduğunda tedavisi kesin olarak yapılabilen bir hastalıktır.

Cüzzam hastalığının tedavisinde “Sülfon grubu” ilaçlar başarıyla kullanılmaktadır. Bunlar içinde “Dapson” en çok kullanılanıdır. Tiambütozin, Klofazimin, Rifampisin cüzzam tedavisinde vakasına göre kullanılan öteki ilaçlardır. Tedavisinde, Dünya Sağlık Örgütünün uyguladığı çok ilaçlı tedavi (Multi Drug Treatment=MDT) uygulanmaktadır.

Komplikasyonları:

Cüzzamda vücut direnci düştüğü için diğer enfeksiyonlar kolaylıkla yerleşebilir. En sık görüleni Akciğer tüberkülozudur. Bundan sonra nefrit ve pnömoni gelir. Derideki yaralara enfeksiyon yerleşmesi sonucu cerahatli apseler ve sepsis görülebilir. Deri duyu yeteneğini kaybeder ve çeşitli organlarda yaralar oluşur. Bu yaralar ve diğer travmalar sonucu özellikle el ve ayak parmaklarında ve bazı organlarda dökülmeler görülebilir.