Sağlık

ALKOLİK

NEDENLER

Alkoliklik (alkolizm), 2 mekanizma ile sinirsel bozukluklara neden olur:

—  içilen alkolün çeşidi ne olursa olsun ivegen zehirlenme; bu, sarhoşluk ya da ivegen alkol koması durumudur;

—  süreğen alkolikliğin yol açtığı B vitaminleri eksikliği; dengesiz beslenme, iştah yitimi, protein ılımının azalması (hastalar daha az et yerler), bir de bulunan sindirim bozuklukları (mide iltihabı, amalar, ishal) bağırsaklarda B vitamini emilimin-bir bozukluğa neden olur. Ayrıca, bu kişilerin anıksız yapıları, uğradıkları enfeksiyonlara (vilere, mikroplara, verem basiline bağlı), beden-ya da ruhsal travmalara, küçük cerrahi girişim karaciğer sirozu gibi saldırılara direnç göstereme-melerine neden olur.

İvegen alkol zehirlenmesi

Klasik sarhoşluk tablosunu oluşturur ve 3 dönemde evrim gösterir:

—  1. dönem yersiz neşe. belleğin, dikkatin ve yargılamanın azalması, duygusal eğilimlerin serbestleşmesi ve hafif denge bozukluklarıyla birlikte beyin uyarılması dönemidir; kişinin alışkanlığına ve dayanıklılığına bağlı olarak, kanda alkol düzeyinin litrede yaklaşık 1 gr’a çıkmasına uyar;

—  2. dönem, zihinsel yeteneklerin bozulduğu dönemdir; içgüdülerin serbestleşmesiyle (özellikle saldırganlık) ve denge bozukluklarıyla ‘ (baş dönmeleri, sendeleyerek yürüme, iç kulakta alkolün yaptığı bozukluğun sonucu olan düzensiz hareketler) nitelenir; bu dönemde kanda alkol düzeyi litrede 2-5 gr arasındadır;

—  3. dönemde daha yüksek bir alkol düzeyinden başlayarak alkol koması yerleşir; sakin olan ve kiriş reflekslerinin yitiminden başka hiç bir sinirsel belirti göstermeyen hasta uyuyor gibidir. Bu dönem, özellikle çok genç ya da çok yaşlı kişilerde ölümle sonuçlanabilir.

Alkolin emilimi hızlıdır; yaklaşık 1 saatte dokulara girer ve bütünüyle atılması 24 saati bulur. Kanda en yüksek alkol düzeyine, içkinin alınmasından sonraki 1.-5. saatler arasında ulaşılır. Bu düzey alkolün su katılmadan ve aç karnına alındığı durumlarda daha da yüksektir. Susuz ve aç karnına alınan alkol, kanda litrede 1 gr düzeyine erişebilir; oysa bol yemekle birlikte alınan alkol, ancak litrede 0,4 gr düzeyinde kalacaktır. Kanda litrede 1 gr’ın üstündeki alkol düzeyi, l İt şarap içilmesiyle eşdeğerlidir ve bu miktarda alkol alan kişilerin yüzde 80′inde belirgin bir sarhoşluğa neden olur.

Süreğen alkol zehirlenmesi

Deliıium tremens

Herhangi bir zamanda, çoğunlukla bir travmadan, bir enfeksiyondan, hattâ içilen alkol miktarında bir değişiklikten sonra ortaya çıkan ivegen bir olaydır. Nöbetin başladığı anda tanınmalıdır; hasta aşırı titrer, yüz anlatımı bozulur, uyku uyuyamaz (çünkü, sözgelimi dev hayvanlar görme biçiminde korkunç karabasanları vardır), dengesini yitirir, özellikle de büyük bir zihin bulanıklığı gösterir, yer ve zaman kavramını yitirir, yolunu yönünü bütünüyle şaşırmıştır. Bu dönemde işe karışılmazsa hasta, büyük korku nöbetleri, genelleşmiş titremeler, aşırı sıkıntı, mutlak uykusuzluk, duyusal ve görsel korkunç hayaller (dev hayvanların görülmesi ya da mesleksel taşkınlık) içinde yok olur gider. Bu durumda kişi hem kendi, hem de çevresi için tehlikeli hal alır; çünkü kendi coşkusu içinde yaşar ve artık hiç bir çevre kavramı yoktur. Hızla sıvı yitirir, çok terler; ateş 39-40°C’a yükselir. Hastalık hızla tedavi edilmezse, hastaların üçte birinde kalp yetmezliği, atardamar basıncında büyük düşme, beyin zarları kanaması,’ beyinde kan toplanması gibi nedenlerle birkaç saatte ölümle sonuçlanır.

Alkole bağlı asivegen sinirlilik nöbetleri

Daha az tehlikelidir; tekrarlayan ve yavaş yavaş alkol kökenli bunamaya doğru giden sinirlilik nöbetleriyle nitelenir. Hasta bilinçlidir, yolunu yönünü iyi bilir, bilinç bozukluğu yoktur-, ancak, «psikoz» adı verilen ve evrimi ciddi olan gerçeklik kavramında bozukluklar gösterir.

Alkole bağlı ruhsal bozukluklar

Bir kıskançlık çılgınlığıyla, süreğen hayallerle (hasta sesler işitir, kendini gazetede, televizyonda görür) birlikte giden kişilik bozuklukları söz konusu olabilir. Ayrıca, şizofreniyle karşılaştırılabilecek bir evrim görülebilir; o zaman gerçeklik anlamındaki tam bozukluk nedeniyle, kişinin düşünceleri ve hareketleri birbiriyle uyumlu değildir.

Alkole bağlı beyin hastalıkları

Korsakov sendromu

Çoğunlukla bir yaygın sinir iltihabı ile ruhsal bozuklukları birleştirir; zihin bulanıklığı özel bir biçimde belirir; hasta, yaşadığı günün yeni olaylarını ya da geçmiş günlerin olaylarını (son yemek, önceki gün yapılan bir ziyaret) unutur ve bu unutkanlık nöbetin hemen başlangıcında gözlenir. Tersine, çocukluk ve geçmiş yıllar çok daha iyi anımsanır. Zaman (tarih, gün, yıl) ve mekanda yönlenme bozukluğu kesindir. Hasta bu duruma hayali olaylar ve tanışıklıklarla çare bulur; çok çeşitli ve çok sayıda hayali olay anlatır; her yeni kişiyi tanır ve önceden bu kişi ile karşılaştığını sanır; bütün bu olaylar sırasında kendini çok iyi hissetmektedir. Bu bozukluklar genellikle, tedaviye karşın iyileşmezler.

Wernicke’nin beyin hastalığı

Uzun yıllar boyunca kendini alkolle zehirleyen, zayıflayan, az besin alan büyük alkoliklerde görülür. Bulanıklık durumuyla birlikte zihinsel yeteneklerde yitim, huzursuzluk ve aşırı sinirlilik dönemleriyle kesilen uyuşukluk, gamsızlık belirtileri gösterir. Sinirsel bozukluklar belirgindirler: Denge bozuklukları; kas sertlikleri; göz yuvarnın hareket kaslarının felci.

Tedavi edilmezse, evrim 15 günde ölümle sonuçlanır.

Alkol kökenli bunamalar

Süreğen alkoliklik, genellikle ilerleyici bir bunamayla sonuçlanır; bunama zihin ve manevi duyu alanında yıkılma, ahlakın ve sosyal yaşamın iflasıyla birliktedir ve bütün bunlara suç niteliğinde olaylar eklenir; bu biçim, frengililerdeki genel felci anımsatır ve konuşma bozukluğu, kas gerginliğinin artması, anlatım bozuklukları, titremeler, yürüme bozuklukları, sara nöbetleriyle birliktedir. Evrim, birkaç yılda ölüme doğrudur; bu evrim sırasında hasta yolunu yönünü bilemez, şaşkındır, çevresiyle ilgisizdir, varlığını kendi başına sürdürme yeteneğinde değildir.

Yaygın sinir iltihabı ve göz siniri iltihabı

Bu hastalıklar özellikle kadınlarda, çoğunlukla alkol zehirlenmesine bağlı olarak ortaya çıkarlar.

TEDAVİ

Büyük tıbbi ve toplumsal sorunlar yaratır: Alkolik, ancak içinde yaşadığı koşullar daha elverişli duruma getirilince iyileşebilir ve alkolden kurtulabilir (aile-meslek etkinliği, bir şeyle uğraşma ve boş zamanları değerlendirme). Alkolden arındırma tedavileri, hangi alkol çeşidi olursa olsun, hastada ilaçlar yardımıyla alkolden tiksinmeye yol açacak bir koşullandırmaya dayanır.

Delirium tremens hastaya ağız ya da damar içi yoluyla sıvı vermeyi, yatıştırıcı ilaçlarla yatıştırmayı ve yüksek dozda B vitamini tedavisini gerektirir. Korsakov sendromu, yaygın sinir iltihabı, göz siniri iltihabı, VVernicke sendromu, her şeyden önce alkolü bırakmayı ve önce kas içi yoluyla, daha sonra da ağız yoluyla uzun süre aralıksız kullanılacak yüksek dozda B vitamini tedavisi gerektirirler. Gerçekten alkoliklik uyuşturucu madde alışkanlığı gibi bir durumdur Alkol gereksiniminin kendi de, ikincil olaylardan önce, ruhsal bir hastalıktır.