Sağlık

EL AYASI VE AYAK TABANI HİPERKERATOZLARI

Hiperkeratozun el ayaları ve tabanlarda yerleşmesine çok sık raslanır ve çeşitli etkenlerin sonucu olabilir. Ama nedeni ne olursa olsun, belirtiler her zaman aynıdır.

İkincil el ayası ve ayak tabanı hiperkeratozları

İkincil hiperkeratozlar, nedenleri ve etkenleri kesin olarak bilinen hastalıkları içerirler. Yapısal hiperkeratozlar, çoğunlukla doğuştan olma özelliği taşıyan ve nedenleri tam olarak aydınlatılmamış hastalıklardır. Aslında, başlatıcı etkenlerin yanısıra, ailesel yatkınlık da hastalıkların ortaya çıkmasında rol oynar.

Mesleksel ve travmalara bağlı olarak gelişen hiperkeratozlar

El işleriyle uğraşanlarda sürekli olarak tekrarlayan travmalar, hastada ailesel yatkınlık da varsa”, nasırlaşmanın çok daha hızlı ve şiddetli biçimde ortaya çıkmasını başlatıcı etmenlerdir.

Cinsel hastalıklara bağlı el ayası ve ayak tabanı hiperkeratozları

Deride kızarık, pullu, bazen keratoz özellikleri gösteren bozunlara, daha çok doğuştan ya da geç-frengilerde raslanır. El ayası ve ayak tabanlarında gerçek hiperkeratozlara ender raslanır; yarıkh ve ağrılıdırlar. Boynuzsu tabakada kaim bir tabakanın oluşumuna neden olan hastalık, bizmut ve novarsenobenzol tedavisi ile hafifletilebilir.

Yerel salgınlara yolaçan bir treponema hastalığı olan pian sonucunda, el ayaları ve ayak tabanlarında benekler halinde keratozlar görülür.

Belsoğukluğu da ender olarak yukardaki biçimde keratozlara neden olabilir. Boynuzsu tabaka kalınlaşarak, istridye kabuğunu andıran pürtüklü bir görünüm alır. Virüslere bağlı sidik yolu iltihapları da, el ayaları ve ayak tabanlarında benekli keratozlara neden olabilirler.

Arsenik zehirlenmelerine bağlı el ayası ve ayak tabanı hiperkeratozları

Arsenik zehirlenmesinin yolaçtığı deri kızarıklığının yanısıra, yaygın biçimde dağılmış siğiller ortaya çıkar.

Öteki ikincil el ayası ve ayak tabanı hiperkeratozları

Birçok deri hastalığına keratoz görünümlü el ayası – ayak taban bozunları eşlik edebilir. Başlıcaları şunlardır:

— iki yanlı, çatlaklı ve ağrılı egzama bozunları

— parmaklararası kıvrımların sulanması (mantar hastalığı durumunda, teşhise yön verebilir);

— hiperkeratoz plaklarının yanısıra bakışımlı ve iki yanlı benekler oluşturma eğilimi (sedef hastalığını akla getirir);

— boynuzsu tabaka kabartıları ve keratoz lekeleri biçiminde çok çeşitli görünümler taşıyan liken hastalığı (hafif ve yaygın bir el ayası ve ayak tabanı hiperkeratozu görülebilir).

Doğuştan el ayası ve ayak tabanı hiperkeratozları

Başat olarak aktarılan bu ailesel ve kalıtımsal hastalıklar, genellikle doğumdan üç ay kadar sonra ortaya çıkarlar.

Bazı hekimlerin doğuştan iktiyoza benzer deri kızarıklıklarına yakın saydıkları hastalıklar, aslında ayrı hastalıklardır ve başlıca iki sınıfa ayrılırlar : Çekinik olarak aktarılan Meleda hastalığı, başat olarak aktarılan Thost-Unna hastalığı.

Hastalıkta bazen, el ayaları ile ayak tabanlarında bozunların ortaya çıkması arasında birkaç aylık bir süre vardır. Önce bir kızarıklıkla birlikte, deri pul pul kalkmaya başlar. Sonra keratoz, şeritler ve yuvarlağımsı bölgeler halinde el ayaları ve tabanlara yayılır. Bozunlar kuru, düzensiz ve yarıklı olabildikleri gibi yumuşak, nemli ve sarımsı renkli olabilirler.

Benekli irinli kesecikli (Siemenz) bozunlardan, sakat bırakıcı görünümlere kadar bütün aracı biçimlere raslanır:

—Meleda hastalığında keratoz alanları ellerde bileklere, ayaklarda da Asil kirişlerine kadar uzanır; başka bozun yoktur;

— Thost-Unna hastalığında hiperkeratoz yalnızca el ayası ve tabanlarda yerleşmiştir; ama bazı hastalarda buna yaygın keratozlar eşlik edebilir;

— Mantoux yaygın iyicil epitel uru parakeratozunda, keratoz küçük düğümcükler biçiminde yayılmıştır. Doğuştan, ailesel ve kalıtımsal olan bu hastalıkta, deri bir kurt yeniği görünümü almıştır.

El ayası – ayak tabanı hiperkeratozlarında tedavilerin sonuç vermesi için, nedenlerin (egzama, sedef hastalığı, frengi, mikrop enfeksiyonu,, v.b.) saptanması gerekir.

Belirtilere yönelik tedavinin amacı, deriyi keratin çözücü maddelerle (katranlı sabun, rezorsin, salisilik asit, pirogallik asit, triklorasetik asit, ardıç katranı) yumuşatmaktır. Sıcak su banyoları derinin yumuşamasını kolaylaştırır. Genel tedavide bizmut iğneleri, hormonlar ve iyot türevleri kullanılması başarılı sonuçlar vermektedir.

Bazı hastalarda omurilik-sinir köklerinin ışın tedavisi de yararlı olabilir. Günümüzde, en çok, A vitamini, kolşisin ve podofilin tedavilerine başvurulmaktadır.