Sağlık

Sinir sistemine treponemaların (frengi etkeni) yerleşmesi sonucunda ortaya çıkan bozukluklar, üç grupta sınıflandırılabilir

—  yaygın atardamar iltihabına bağlı beyin frengisi: Damarsal bir mekanizmanın başlattığı parkinson hastalığını andıran belirtilere ya da yarım felç tablolarına yol açar;

—  geç dönemde ortaya çıkan yozlaştırıcı bozunlar : Beyin körelmesi ya da omurilik arka kordonlarında yozlaşma (tabes);

—  yaygın beyin-beyin zarları iltihabı ya da yaygın felç: Bütün sinir eksenine (beyin kabuğu, beyincik, merkezi boz çekirdekler) yayılır ve yaygın atardamar bozunları ortaya çıkar. Frenginin iyi tedavi edilmemesinin ya da kötü tedavi edilmesinin sonucudur.

Klinik belirtiler

Hastalık, başlangıçta zekâ ve bilinç zayıflamaları, beyin kanamaları, inme ya da bir sara nöbeti biçiminde kendini gösterir. Bu özgül belirtiler, çeşitli bozukluklara yol açarlar.

—  aşırı bir neşe, heyecan durumu;

—  sinirsel çöküntü;

—  zihin bulanıklığı-,

—  olay yaratan hareketler (suç işleme, rezalet yaratma gibi);

—  apansızın ortaya çıkan bozukluklar.

Bu evrede hastada bellek bozuklukları, zaman ve mekan kavramlarının yitmesi ve bilinçsizlik gibi bozukluklar görülür. Taşkınlık hareketleri ortaya çıkarsa, hastanın bir akıl-ruh hastalıkları hastanesinde denetim altına alınması gerekir.

Sinirsel muayene

Sinirsel muayenede çok çeşitli felçler (yarım felç, kafa sinirlerinde felçler) ya da bir beyincik sendromu saptanabilir.

Felcin tipik belirtileri şunlardır :

—  dil, dudaklar ve üyelerin uç bölümlerinde alkol zehirlenmesini anımsatan titremeler-,

—  dil sürçmesi ya da sözcüklerin ortasında bir ya da birkaç hecenin atlanması biçiminde bir telaffuz bozukluğu;

—  yüzün, mimiklerin yitmesi nedeniyle sız bir görünüm alması.

Evrim

Tedavi edilmeyen hastalarda ciddi bir zayıflamayla 2-10 yıl kadar gelişen hastalık, bir ihtilat nedeniyle (-felç, enfeksiyon, çırpınma, v.b.) ölümle sonuçlanır.

İlk belirtiler görülür görülmez girişilmesi gereken tedavi, bozukların ilerlemesine engel olarak hastalığı durdurabilir. Ancak, yaygın felç geri dönüşsüz sinirsel bozukluklarına yol açtığından, kesin bir iyileşme söz konusu değildir.

Ayırıcı teşhis

Bunamaya benzer bütün durumlar (sinirsel bozukluklar ya da kişilik bozuklukları görülsün, görülmesin) karşısında en önemli nokta, alkol zehirlenmesine bağlı beyin hastalıklarını, yaşlılık öncesi ya da atardamar hastalığı sonucu bunamaları ayırt etmektir. Ama hastada frengi belirtilerinin bulunması ya da hastalığın iç organlarda da (aort, karaciğer, böbrekler) yerleştiğinin görülmesi ve özgül serum tepkimelerinin pozitif sonuç vermesi, genel felcin kesin teşhisini sağlar.

Klinik biçimler

Hastalığın çocuklarda ve ergenlik çağımdakilerde görülen hızlı evrimli biçimleri vardır; ama en önemlisi doğuştan frengidir. Dölüt, gebeliğin ikinci yarısında (5. aydan sonra) eten yoluyla anneden hastalığı alır.

Hastalık, dölütün anne karnında ölümüne yol açabilir. Ölüme yol açmazsa, çeşitli belirtiler teşhise yardımcı olurlar:

—  «frengi kökenli nezle» diye nitelenen, burunda irinli akıntı (ateş yoktur);

—  özellikle yüz ve kasık bölgesinde ortaya çıkan deri bozuklari;

—  bir üyede yalancı felç;

—  karaciğerin büyümesiyle birlikte sarılık. Hastalık bazen doğum sırasında belirti vermez.

Ama sonraki aylar ya da yıllarda, çocukta iki yanlı göz bozuklukları, sağırlık, eklem, kemik, diş ve iç organ bozuklukları ortaya çıkar. Bu geç dönem itilatları, bu evrede tedaviden pek etkilenmez ve çocukta ruhsal gelişmede gecikmelere, gelişim bozukluklarına neden olabilir; hidrosefaliyle birlikte beyin hastalığı tablosu ortaya çıkarabilir. Doğumdan önce tedavi edebilmek için, annelerde sistemli olarak frengi araştırması yapılmalı, bunun yapılamadığı durumlarda, yeni doğan çocuklara serum incelenmeleri uygulanmalıdır. Bu incelemeler po-’î sonuç verirse, hekim gözetimi altında hızlı başlamak gerekir.

Tedavi

Frengi, günümüzde oldukça sık rastlanan bir hastalıktır. Tedavisi penisilin uygulamasına dayanır. Ancak, etkili olabilmesi için, elden geldiğince erken dönemde başlatılmalı ve hasta sıkı bir gözetim altında tutulmalıdır. Ayrıca, her frengi hastasında, bele iğneyle girilerek sinirsel frenginin araştırılması gerekir; çünkü sinirsel frengi son derece ciddi bir hastalıktır ve bozuklari kısa sürede geri dönüşsüz hale gelir