Sağlık

Kadınların en az üçte biri yaşamlarında bir ya da daha fazla kez İBS belirtilerini yaşamıştır. İBS erkeklerde de olur; ama göründüğü kadarıyla kadınlarda daha sıktır ya da en azından kadınlar İBS bulgularıyla hekime daha sık başvurmaktadır.

30 yıl geriye gidersek o dönemde İBS adı pek duyulmamış bir konuydu. Her ne kadar bazıları bunun nedeninin o dönemde insanların İBS’den yakınmaması olduğunu düşünse de görünüşe göre İBS özellikle 15-40 yaş grubundaki kadınlarda gerçekten de daha sık görülen bir sorun haline gelmektedir.

UYARICI BELİRTİLER:

* Kramplardan kunt ağrıya kadar değişebilen karın ağrısı. Karın bölgesinde herhangi bir yerde hissedilse de sıklıkla karnın sol alt bölgesinde ortaya çıkar. Herhangi bir zamanda olabilir; ama kabızlık olduğunda artar. Dışkılama ya da gaz çıkarma rahatlama sağlayabilir.

* Gaza bağlı şişkinlik hissi. Pek çok kadın İBS’nin en kötü yanının, sabah son derece rahat olan pantolonun öğleden sonra vücudu ikiye ayırıyormuşçasına sıkması olduğunu söyler.

* Çok fazla gaz çıkarma, geğirme ve bağırsak seslerinin artması.

* Bağırsak alışkanlıklarda düzensizlik; bazı günlerde kabızlık diğer günlerde ishal olması. Bazı kadınlarda kabızlık ön plandayken, diğerleri sık sık tuvalete gitme ihtiyacı duyar. Rektumda ara sıra olabilen keskin ağrının yanı sıra bağırsakları tam olarak boşaltamama hissi de oldukça yaygındır.

Neden Olur, Sebepleri Nelerdir?

İBS’nin kesin nedeni bilinmemektedir. Ancak bağırsak duvarındaki kasların anormal kasılmaları sonucu meydana geldiği düşünülmektedir. Kasın aşırı etkinliği kramplara ve ishale neden olurken kas aşırı gevşediğinde bağırsaklardaki atıkların hareketi yavaşlayarak kabızlığa yol açar. Duyarlı bir kişide hızlı yemek yemek ya da bir bardak dolusu içeceği (özellikle de gazlıysa) birdenbire içmek krampları başlatabilir. Bazen de İBS bir mide-bağsrsak enfeksiyonunu takiben başlayabilir. Ancak pek çok kişide görünürde hastalığa özgü tetikleyici bir etken yoktur.

Ruhsal durumunuzun da önemli etkisi olabilir. Okulda önemli bir sınava girmeden ya da önemli bir randevudan önce karnınızda hissettiğiniz o tuhaf pırpırlanma hissini düşünün. Stres ve endişe İBS’yi kesinlikle kötüleştirir; bağırsaklarınızda ters giden bir şey olup olmadığını düşünmeniz daha da fazla endişelenmenize yol açar ve durum kısırdöngüye girer. Aşırı yorgunluk da İBS belirtilerini kötü-leştirebilir.

Yedikleriniz ve genel beslenme alışkanlıklarınız da bu durumla ilişkiii olabilir.

Herhangi bir şeyden çok az ya da çok fazla yemeniz belirtileri başlatabilirse de en sık sorumlu olan yiyecek içecekler şunlardır:

♦ Çok fazla ya da çok az lif.

♦ Çok fazla yağ.

♦ Fazla baharatlı besinler.

♦ Çok fazla alkol, çay ya da kahve.

♦ Çok fazla süt ve süt ürünü (peynir, yoğurt ya da çikolata); bunun nedeni bazı kişilerin laktozu (sütteki şeker) sindirememesidir.

Bazen sadece bir yiyecek semptomları başlatabilir ve İBS gıda tahammülsüzlüğünün sık görülen bir belirtisidir.

İncelemeler

İBS’ye özgü bir inceleme yoktur. Fakat incelemeler aynı belirtilere neden olabilecek bağırsak enfeksiyonu ya da bağırsak iltihabı gibi diğer nedenlerin bulunmadığının gösterilmesinde önemlidir. Normalde bunlar arasında kansızlık olup olmadığını araştırmaya yönelik kan tetkiki, demir düzeyleri, iltihaba yönelik genel test (ESH: eritrosit sedimantasyon hızı) ve dışkı tahlili yer alır. Bu incelemelerin hepsi prastisyen hekim tarafından istenebilir.

Bazı vakalarda tanıya ilişkin şüphe varsa sindirim sisteminin içeriden fiberoptik kamerayla incelendiği endoskopi işlemi yapılabilir. Bu işlem sırasında midenin içi (gastroskopi) ya da kalınbağırsakların içi (kolonoskopi) incelenebilir.

TEDAVİ:İritabl bağırsak sendromu yaşamı tehdit eden bir hastalık değildir ve bu anlamda ciddi bir sorun oluşturmaz. Öte yandan uyumanıza engel olabilir; yaşamınızı bir açıdan önceden kestiremediğiniz rahatsızlık veren bir duruma sokar ve elbette ki yaşam kalitenizi azaltır.

Ne yazık ki İBS için genel kabul görmüş şifa sağlayan bir tedavi yoktur. Bu durumda, kendi bildiğini okuma eğilimindeki bağırsaklarınızı kontrol altına almaya çalışmak gerekir.

Bazı ilaç tedavileri denemeye değer olabilir ve bunların çoğu eczaneden doğrudan temin edilebilir. Ancak ilaçlara bir servet harcamadan önce hangi ilaçlardan daha fazla yararlanabileceğinizi saptamak üzere bir hekim ya da eczacıyla görüşün.

♦ Disiklomin gibi spazm çözücü tabletler ağrıyı azaltmada yardımcı olabilir.

♦ Loperamid ishal ataklarında yardımcı olabilir; ancak kabızlığa eğilim, durumu daha da kötüleştireceği için bu ilacın dikkatli kullanılması gerekir.

♦ Bisakodil gibi uyarıcı laksatifler kabızlığı gidermede kullanılabilir; ancak bunlar kramplara neden olabilirler ve sürekli kullanılmamaları gerekir,

♦ Laktüloz gibi dışkı hacmini artıran laksatiflerin uzun süreli kullanımı güvenlidir; ancak bunlar gaza bağlı şişkinliği artırır.

♦ Nane yağı gaz ve şişkinliği hafifletebilir; aktif içeriğin kalınbağırsakta açığa çıktığı yavaş salimli bir formu piyasada bulunmaktadır.

♦ Ağrı önemli bir sorun olduğunda özellikle de depresyon ve endişenin durumu daha da kötüleştirdiği hastalarda amitripti-lin gibi antidepresan ilaçlar yarar sağlayabilir.

Ancak kişisel tecrübeme göre ilaç tedavisinin İBS’de sınırlı fayda sağladığını söyleyebilirim. Beslenme alışkanlıklarınızı ve yaşam tarzınızı değiştirerek başarılı olma şansınız çok daha fazla.

Kendiniz İçin Yapabilecekleriniz

İlk yapmanız gereken, beslenme ve duygu durumunuzla ilgili bir günlük tutmaktır. Bu da yediğiniz her şeyi ne zaman yediğinizi ve genel duygularınızı yazmanız gerektiği anlamını taşır. İğneyle kuyu kazmak gibidir ve en az birkaç hafta düzenli yazmanızı gerektiren bir yük getirir; ama bağırsaklarınızda rahatsızlığı tetikleyen etkenleri saptamada çok işe yarayabilir.

Sözgelimi büyük bir porsiyon pırasa yedikten sonra rahatsızlık hissedebilirsiniz, ama az miktarda soğan yemeniz sorun olmayabilir ya da çok fazla lif tüketmeniz gaz ve şişkinliğe neden olurken az. mik- 175 tarda lif almanız kabızlık yabapilir. Laktoz (süt ve süt ürünlerinde bulunur) ve buğdayın bazı kadınlarda İBS’ye yol açtığı iyi bilinmektedir.

Bazen sorun öğünlerin miktarı olabilir. Büyük porsiyonlar ve yağlı öğünler genellikle sindirim sistemini az az ve sık yenen öğünlere göre daha fazla rahatsız eder.

Olası nedeni saptadıktan bir sonraki adım, bu nedeni diyetinizden çıkarmak ve belirtilerin düzelip düzelmediğine bakmaktır. Eğer önemli bir besin grubunu (örneğin; süt ve süt ürünlerini) kesmeniz gerekiyorsa bu besin grubundaki önemli maddeleri (aynı örnek için kalsiyum) başka kaynaklardan aldığınızdan emin olun. Çok fazla sayıda gıdayı aynı anda kesmemeye çalışın. Sizi birkaç marul yaprağı ve ara sıra yiyeceğiniz birkaç kaşık pilavla baş başa bırakan bir diyet sağlığınız için iyi değildir.

Gevşemenize yardımcı olacak hipnoz tedavisi gibi bazı alternatif çareler de yararlı olabilir. Akupunkturun da bir düzeye kadar başarı sağladığı gösterilmiştir. Kaygı ve depresyon genel olarak İBS’nin bir parçası haline gelmişse psikolojik danışmanlık ve BDT de faydalı olabilir.

İBS’nin normalde bağırsaklarda yaşayan bakterilerin dengesindeki bir değişiklikle ilişkili olabileceği öne sürülmüştür ve bazı kişilerde laktobasii ya da bifidobakteri gibi probiyotiklerin tüketimi belirtileri hafifletmektedir.