Sağlık

Kanamalar ve İlk Yardım

Kanama; damarların yapısının ve bütünlüğünün bozulması sonucu kanın damardan dışarıya (vücudun içine veya dışına) doğru akmasına kanama denir.

Kanamanın hızı, kanama miktarı, vücutta kanın aktığı bölge, kişinin fiziksel durumu ve yaşı gibi durumlar kanamanın ciddiyetini belirler. Genel olarak iç kanamalar ve dış kanamalar olmak üzere iki çeşit kanamadan söz edilebilir.

İç kanamalarda;

İlk yardımın ABC’si uygulanır. Üzeri örtülerek ayakları 30 cm kadar kaldırılır. Yiyecekek verilmez. Hareket ettirilmez

Dış kanamalarda; kanama vücut dışına doğru olur. Kanamaya yol açan etken atardamar, toplardamar ya da kılcal damara zarar vermiş olabilir.

- Atardamar kanamaları kalp atımları ile uyumlu olarak kesik kesik akar ve kan açık renklidir.
- Toplardamar kanamalarında kan koyu renklidir ve sürekli akış halindedir.
- Kılcal damar kanamalarında ise kanama sızıntı halindedir.

Kanamalı hastalarda uygulanacak ilk yardım basamakları şunlardır:

Kanayan yer kan dışarı sızmayacak şekilde bir ya da birkaç bez ile sıkıca sarılır.

Kanayan yer vücudun oynak bir kısmı ise bu bölge kalp seviyesinden yükseğe kaldırılmalıdır.

Hastanın bilinci açık ise ağızdan bol sıvı verilmelidir.

Atardamar kanamalarında kısa zamanda çok kan kaybedilir. Bu tür kanamalarda öncelikle yapılması gereken kanayan atardamann kalbe yakın tarafına parmakla veya yumrukla kuvvetle bastırmaktır. Bu amaçla vücudun belli noktalarına baskı uygulanmalıdır . Bastırma esnasında kanayan yerin alt tarafından nabız alınıp alınmadığı kontrol edilmelidir.

Damarlara basınç uygulama noktaları
Boğucu sargı uygulaması şu şekilde yapılır:

Kanama bölgesine baskı uygulamaya devam edilir.

Kanayan atardamarın dört parmak üstündeki bölgeye sert bir tampon konur.

Tamponun üzerine herhangi temiz bir bez (mendil, eşarp, kravat vb.) ile alttaki

derinin kıvrılmamasına dikkat ederek iki kere dolanıp yarım düğüm yapılır .

Yarım düğüm üzerine bir sopa koyarak sopanın üzerinden tam bir düğüm atılır.

Sopanın uçlarından tutularak kanama duruncaya kadar çevresinde döndürülür.

Kanama durduktan sonra sopanın ucu kol veya bacağa paralel duruma getirilerek sargıyla bağlanır.

Boğucu sargının uygulandığı zamanı (saat- dakika) gösteren bir not yaralıya iliştirilir.

Boğucu sargı uygulama basamakları

Boğucu sargıları 2-3 saatten fazla uygulamamak gerekir. Boğucu sargı ilk saat içinde 20 dakika da bir, ikinci saat içinde 30 dakikada bir 1-2 dakika süreyle gevşetilmelidir. Bu işlem sürerken en yakın sağlık kuruluşuna haber verilmeli ve hastanın en kısa zamanda nakledilmesi sağlanmalı.

Kanamalar dirsek içi, diz arkası, avuç içi gibi eklemli bölgelerde olabilir. Bu durumda;

• Kanayan yer üzerine temiz bir tampon konur.

• Kol veya bacak tampon üzerine doğru kıvrılır ve bu durumdayken sıkıca bağlanır.

• Kanama avuç içinde ise kişinin parmaklarını bükerek tamponu sıkıca tutması istenir. Üçgen bir sargı ile kol tespit edilir.

• Bu işlemlerden sonra hastanın en yakın sağlık kuruluşuna götürülmesi sağlanır.

Avuç içi kanamasında ilkyardım

Burun kanamalarında doğru ilk yardımı yapabilmek için;

Burun kanaması olan kişinin dik oturması ya da ayakta durması ve başını öne eğmesi istenir.

Sümkürmemesi söylenir.

Burun kemiği iki yanından, mandal gibi baş ve işaret parmağının arasına alınarak 1-2 dakika kuvvetlice sıkılır Burnu kanayan kişinin ağızdan nefes alması sağlanır.

Kişinin burun köküne ya da ensesine soğuk kompres uygulanır.

Kanama durmazsa hastanın en yakın sağlık kuruluşuna götürülmesi sağlanır.