Sağlık

Nevuslar geç dönemde ortaya çıkabilen doğuştan deri urlarıdır; kalıcılık ve büyüme eğilimi gösterirler. Kalıtımsal değillerdir ama, bazı ailelerde daha sık rastlanırlar.

Nevuslar, embriyoloji bakımından, pigment yüklü altderide yuvalar oluşturacak biçimde kümelenmiş olarak bulunan Unna hücrelerinden oluşmuşlardır. Ama pigmentli nevuslar denen bu gerçek nevuslardan başka, gene doğuştan olan ve deri ya da deri altnın normal öğelerinin aşırı çoğalması sonucu oluşan nevus urları da vardır; bunlar özel hücre kapsamaz ve yozlaşmaz. İki grup arasında kesin ayırıcı teşhis zorunludur; çünkü yalnızca pigmentli nevuslar melanomlara dönüşebilirler.

PİGMENTLİ NEVUSLAR

Pigmentli (dopa pozitif) olduklarından, bu nevus hücreleri her zaman pigmentli urlar oluştururlar. Ama pigmentsiz nevuslara da rastlanabilir.

Benler

Benler, renkleri esmerden siyaha kadar değişen, düz ya da hafifçe kabarık yapılardır. Bazen bedenin herhangi bir yerinde (yüz, boyun, sırt, üreme organları) gruplar halinde toplandıkları görülür. Çocuklukta ortaya çıkan benler, ergenlik çağında ikinci bir gelişme gösterirler.

Benlerin bedende fazla miktarda ve yaygın biçimde gelişmesi, yaygın ben hastalığı adı verilen bir sistem hastalığı (ender görülür) oluşturur.

Bazen yanak ve dudaklarda oluşan benler, bir kalın barsak yaygın polip hastalığı ile birliktedir (Peutz-Jeghers sendromu). Kalıtımsal ve doğuştan bir hastalıktır.

Sutton’un tanımladığı nevus, merkezdeki beni çevreleyen daire biçiminde renksiz bir bölgeden oluşur (Sutton hastalığı).

Benleri çillerle karıştırmamak gerekir. Çiller, güneş ışınlarının pigmentleşmeyi hızlandırmasıyla oluşan yalın lekelerdir. Hiç bir zaman pigment yüklü Unna hücreleri kapsamazlar. İçlerinde yalnızca, çok sayıda ve kesinlikle yozlaşmayan üstderi melanin hücreleri yer alır.

Benler aşırı bir yozlaşma göstermedikçe, herhangi bir tedavi gereksizdir. Ama boyutlarının büyüdüğü durumlarda (o zaman en küçük travmalardan bile etkilenirler) ya da el ayalarında, ayak tabanlarında, üreme organlarında görüldüklerinde, çıkarılmaları gerekir. Bütün bozun, çevresindeki normal deriden de biraz alınarak kesilip çıkarıldıktan sonra, laboratuvarda doku incelemesi uygulanmalıdır.

Yumrulu melanin nevusları

Daha çocuklukta ortaya çıkabilen ve çok sık rastlanan yumrulu melanin nevuslan, son derece çeşitli biçimlidirler. Boyutları ve görünümleri çok farklıdır ve hafif kabartılardan, bir yarım küre (yumrulu nevus) biçimine kadar değişebilir. Renkleri kirli sarı, kahverengi ya da siyah olabilir. Renksiz nevuslar (ya da gevşek siğiller) adı verilen bazı türlerse, beyaz ya da açık pembe renklidirler; çoğunlukla erişkinlerin yüzlerinde ortaya çıkarlar. Kıllı nevuslara da rastlanır. Yumuşak nevüsların yüzeyleri düzensiz ve tanelidir.

Kubbe biçimi yumrulu nevuslar, koyu renkli, kabarık, kaygan yüzeylidirler. Yozlaşma eğilimleri çok fazladır. Kıllı nevuslar ise çok yavaş bir gelişim gösterirler. Az ya da çok pigmentlidirler; ortalarında tek ya da bir kıl demeti biçiminde kıllar yer alır. Evrim eğilimleri yoksa da, tahriş edilmeleri, kıllarının tekrar tekrar alınması, kötü sonuçlar doğurabilir.

Spitz melanomu, çocuklarda ortaya çıkan, pembe-esmer renkli bir nevustur. Dokusal görünüm bakımından nevus kanserini (nevus karsinom) andırır, geleceği iyidir.

Nevüslarm tedavisinde amaç, yozlaşarak nevus kanserine dönüşmeyi önlemektir. Tedavi yöntemleri her türe göre değişir. Gelişme tehlikesi yüksek nevüslarm (kubbe biçimi yumrulu nevuslar, el ayası ve ayak tabanı nevuslan, zedelenmiş ya da travmaya uğramış nevuslar), cerrahi girişimle çıkarılmaları gerekir. Bu girişimden sonra, bozunun doku incelemesi yapılmalı ve altderi tabakası içinde ya da altderi ile üstderinin birleşme bölgesinde nevus hücreleri kalmışsa ortaya çıkarılmalıdır.

Yaygın nevuslar

Daha doğumda, deri üstünde koyu ya da açık renkli, az ya da çok geniş plaklar halinde ortaya çıkar, geniş yüzeyler kaplayabilirler (yüz, omuzlar, kaba etler). Kaygan olan yüzeylerinde, tüyler ya da kalın siyah kıllar yer alabilir.

Sinirsel bozukluklar ve beyin zarları bozukluklarıyla birlikte görüldükleri sinir-deri melanoblastomları çerçevesi içinde incelenirler.

Çıkarılmalarından sonra, bozun yerlerinin düzeltilmesi için estetik cerrahiye (geniş deri yamaları, saplı deri kaydırmaları, v.b.) başvurmak gerekir.

Mavi nevuslar

Ender de olsa, bazı nevuslar, pigment birikiminin altderinin derinliklerinde oluşması nedeniyle mavi renklidirler.

Yuvarlak ya da oval biçimli olan, deride sınırlı bir çıkıntı yapan mavi nevüslarm yozlaşması, kuraldışı bir durumdur.

Bazı ırklarda (moğol ırkı) daha doğumdan başlayarak ortaya çıkan moğol lekesi, mavimsi renkli, hiç bir zaman yozlaşmayan ve ergenlik çağma doğru silinen pigmentli bir lekedir.

NEVUS URLARI

Nevus urları, hiç bir zaman kötücül yozlaşma göstermeyen, yerel altderi ya da üstderi büyümeleridir.

Yağ nevusları

Saçlı deride ya da yüzde ortaya çıkan, kahve -rengimsi sarı renkli, hafif kalkık, sert, üstü girintili-çıkıntılı, doğuştan nevuslardır. Düzensiz şeritler halinde yayılırlar. Sert, ağrısızdırlar; elektrikle yakma yöntemiyle ya da cerrahi girişimle temizlenebilirler.

Siğilimsi nevuslar

Siğilimsi nevüslarm en belirgin özellikleri, şerit ya da çizgi biçiminde bozunlar oluşturmalarıdır. Gri renkli, düzensiz ve oyuk yüzeyli bu kera tozlu oluşumlar, deride yalın ve iyicil aşırı büyüme alanlarıdır. Yalnızca estetik nedenlerle çıkarılırlar; girişimin, tekrarlamayı önlemek için oldukça deri uygulanması gerekir.

Yumuşak nevuslar

Çok sık rastlanan, özellikle göz kapakları, boyun, omuz ve üreme organları bölgelerinde görülen çıkıntılı, yumuşak, normal deri renginde ya da pembe, gevşek, bazen saplı urlardır. Başka belirtilerle bir arada olabilir (Recklinghausen hastalığı); o zaman, karmaşık nevus hastalıkları çerçevesinde incelenirler. Tek başlarına iseler, elektrikle yakma yöntemiyle kolayca yok edilirler