Sağlık

1917′de Sir James Parkinson tarafından tanımlanan parkinson hastalığı (titremeli felç), merkezi boz çekirdeklerin yozlaştırıcı bir hastalığıdır. Titremeli felcin sıklık derecesi 400′de l’dir, ailesel biçimlerine rastlanır (hastaların yüzde 4-15′inde).

Nedenleri bilinmemekte, ama piramit dışı sistemde boz çekirdeklerin işlev bozukluklarına bağlı ikincil bir bozukluk olduğu sanılmaktadır.

Klinik belirtiler

Hastalık, çoğunlukla 40-60 yaşları arasında titremeler, kramplar ve yazı yazmada güçlüklerle başlar. Bozukluklar, bu evrede çoğunlukla tek yanlıdır ve bir ruhsal çöküntü sendromuyla birliktedir. Tedavi edilmeyen hastalarda birkaç ay ile birkaç yıl içinde tipik bir görünüm ortaya çıkar: Mimikler yiter, yüz durgun bir anlam alır, ses tek düzeleşir, konuşma azalır, hareketler yavaşlar, kaslar katılaşarak yürüme güçleşir (küçük küçük adımlar), kollar bedene yapışır ve gövde biraz öne eğilir. Özellikle üyelerin uçlarında ve dudaklarda sürekli titremeler ortaya çıkar. Bunlar, ritmik hareketler biçimindedir. Olay, hastayı ruhsal bakımdan da etkiler. Düşünme yeteneği azalır, hasta çevresinden kuşkulanmaya başlar ve ruhsal çöküntüye düşer. Muayenede piramit dışı sendromun belirtileri saptanır: Titreme; hareketsizlik; aşırı kas gerginliği (özellikle üyelerin kök bölgelerinde). Ama hareket ya da duyu sinirlerinde hiç bir eksiklik yoktur. Refleksler normaldir; beyin ya da büzücü kas bozukluklarına rastlanmaz.

Tamamlayıcı muayeneler

Tamamlayıcı muayenelerin teşhise hiç bir yardımları dokunmaz. Göz dibi muayenesi, beyin elektrosu ya da beyin – omurilik sıvısının incelenmesi, herhangi bir anormallik göstermez. Bu nedenle, hastalığın teşhisinde yalnızca klinik belirtiler rol oynar.

Evrim

Tedavi edilmeyen hastaların toplumsal ve mesleksel yaşamı günden güne bozulur ve kötüleşir. Hasta yemek istemez, yürümez ve koltuğuna yığılıp kalır. Ne var ki, oturduğu zamanlar da dayanılmaz bir kımıldama isteği duyar. Hastalığın evrimi boyunca genel durum düzgündür ve sağlığın bozulması sözkonusu değildir.

Ayırıcı teşhis

Parkinson sendromlarmm bir bölümü piramit dışı sistem bozuklukları biçiminde görüldüklerinden, yozlaşt:rıcı hastalıklar grubuna katılmazlar. Virüs ya da frengi kökenli bir beyin iltihabının izlerini oluşturabilen bu biçimlere ruhsal, içsalgısal bozukluklar ve felçler eşlik eder. Ayrıca, parkinson sendromu atardamar sertlikli bir hastada ortaya çıkabilir ya da çeşitli beyin yumuşamalarının sonucu olabilir (sözgelimi karbon monoksitle zehirlenmelerde). Hastalık, bir kafa travması sonucunda da ortaya çıkabilir (özellikle boksörlerde). Ama günümüzde parkinson sendromlarmm çn yaygın nedeni, bazı akıl ve ruh hastalarına uzun süreli uygulanan fenotiyazin türevi ilaçlardır. Dolayısıyla bu tür ilaçlar, sistemli bir parkinson tedavisiyle birlikte kullanılmalıdır.

Klinik biçimler

Belirtilmesi gerekli önemli bir durum, yarım parkinson biçimidir; hiç değilse başlangıç döneminde, tek yanlı bozukluklar biçiminde ortaya çıkar.

Parkinson hastalığının tedavisinde, çok çeşitli ilaçlar kullanılmaktadır. Bunlar arasından en önemlisi, boz çekirdeklerin işlev bozukluklarının kimyasal çözümlenmesine ışık tutan L. Dopa’dır. Gerçekten bu ilaç, beynin bu merkezinde etkili olarak, piramit dışı sendromu ve hastadaki ruhsal bozukluğu düzeltebilmektedir. Tedavinin etkili olabilmesi için, erken dönemde başlanması gerekir. Ayrıca cerrahi yöntemler de, genç ve tek yanlı bozuklukların görüldüğü hastalarda çok başarılı sonuçlar vermektedir, (boz çekirdeklerde elektrikle yakma); ama hastalık, evrimini ilerdeki yıllarda da sürdürdüğü ve bozukluklar çoğunlukla tekrarladığı için, pek fazla uygulanmamaktadır.