Sağlık

TÜKÜRÜK BEZLERİ HASTALIKLARI

Bu hastalıkların incelenmesi son derece karmaşık olduğu için, bu bölümde temel veri ve tanımları sıralamakla yetineceğiz.

Tükürük, ağız boşluğuna kulakaltı (parotis), çenealtı ve dilaltı tükürük bezleri tarafından salgılanır. Renksiz ve hafifçe yapışkan bir sıvıdır. 24 saatte salgılanan tükürük hacmi 800-1500 sm3 arasında değişir. Tükürüğü salgılayan bezlerin salgılamaya katılışları, hem niteliksel hem niceliksel açıdan farklıdır.

Tükürük salgılamasının artması

Tükürük salgılanması hacminde bir artma (siyalore ya da pityalizm) sözkonusudur. Bu salgılama artışı yutulabilir ya da tükürüklerle dışarıya atılabilir. Aşın miktarda yutulması, hava yutma (aerofaji) gibi bozukluklara yolaçabilir. Tedavi nedene yöneliktir; ama, çoğunlukla, tükürük salgılamasını önleyici ilaçlarla ve yatıştırıcılarla, belirtilerin giderilmesine yönelik tedavi uygulamak gerekir.

Tükürük azalması ve ağız kuruluğu

Tükürük azalması (asiyali), tükürük salgılamasının azalmasıdır. Ağız kuruluğu (kserestomi) ise, her türlü tükürük salgılamasının bütünüyle durmasıdır.

Septisemi, tifo ya da zatürre gibi bazı genel hastalıklar sırasında, değişik şiddette bir tükürük azalması gözlenir ve çoğunlukla ihtilat olarak, kulakaltı bezinin ya da çenealtı bezinin iltihaplanmasına yolaçan bir ağız iltihabına neden olabilir. Tükürük bezlerinin hastalıklarında, tükürük azalması değişkendir. Tedavi genellikle nedene yöneliktir, yani tükürük azalmasının ya da ağız kuruluğunun nedeni ortadan kaldırılmalıdır.

Tükürük Bezi İltihapları,Tükürük Taşları

TÜKÜRÜK BEZLERİ İLTİHAPLARI

Bu bölümde tükürük bezleri boşaltım kanalları iltihabı (siyalodoşit), kabakulak, kulakaltı bezi iltihabı ve çenealtı bezi iltihabı toplanabilir.

Tükürük bezi boşaltım kanalı iltihabı (siyalodoşit)

Bir tükürük bezinin boşaltma kanalının tek başına iltihaplanmasıdır. Çoğunlukla kulakaltı bezinin kanalı düzeyinde (yanak düzeyinde) görülür.

Kabakulak

Çocukluk çağında, kulakaltı bezlerinin iki taraflı ve irinsiz iltihaplanmasıyla nitelenen bir enfeksiyon hastalığıdır. Bulaşıcı olduğu için, hastanın 3 hafta boyunca çevreyle ilişkisi kesilmelidir.

Kulakaltı bezi iltihapları «ikincil irinli biçim»

Çenealtı bezi iltihaplarından daha sık raslanırlar. Kulakaltı bezi iltihaplanarak bir şişliğe yolaçar. Antibiyotik tedavisi, hızla normale dönüşü sağlar.

TÜKÜRÜK TAŞLARI

En sık raslanan biçimi çenealtı bezi taşıdır.

Bezin boşaltıcı kanalında (çenealtı bezi için Whar-ton kanalında) bir engel ya da taş bulunmasıdır. Tükürük taşları şu bozukluklar bulunmasıyla ortaya çıkarılabilir:

— tükürük bezinin şişmesi;

— tükürük koliği (yemek sırasında şiddetli ağrı);

— ağız tabanında yaygın bir iltihap.

Taş, tükürük salgılamasının artışı ile atılamıyorsa, ameliyatla çıkarılması gerekir.

TÜKÜRÜK BEZLERİ URLARI

İyicil urlar

Başlıcaları yağ urları (lipom), damar urları (anjiyom) ve kistlerdir.

Karma urlar

Bu urlara karma urlar denir; çünkü 2 öğeyi birleştirirler: Epitel öğesi; bağdokusu öğesi. Teşhis biyopsi ile konur. Urun tekrarlama eğilimi fazladır. Büyüdükçe, üstündeki deriyi gerer. Yüz sinirini yıkarak yüz felci, 5. kafa sinirleri çifti dallarını yıkarak ağrı yapar.

Kötücül urlar

Nispeten az raslanırlar. Kulakaltı bezi sarkomları ve epitel urları sözkonusudur. Tedavi erken teşhise dayanır ve urun ameliyatla geniş olarak çıkarılmasından sonra, ışın tedavisi uygulanır.