Sağlık

YALANCI SEDEF HASTALIKLARI

NEDENLER

1902 yılında Brocq’un tanımladığı yalancı sedef hastalıkları (parapsöriasisler), aslında döküntülü -pullu hastalıklar değillerdir. Ortak yanlan kabaca sedef hastalığına benzemek olan 3 hastalık tipi içerirler.

Yerleşimleri, temel bozun tipleri ve evrimleri bakımından aralarında ayrılırlar; ama nedenleri hâlâ iyi bilinmemektedir.

Nispeten ender raslanan hastalıklardır:

— damlalar biçiminde yalancı sedef hastalığı: Nedenleri bilinmez; az raslanır; daha çok erkeklerde görülür ve özellikleri en çok bilinen biçimdir;

— plaklar biçiminde yalancı sedef hastalığı: Nedenleri gene bilinmeyen bu tip, en sık raslanan yalancı sedef hastalığı biçimidir,

— likensi yalancı sedef hastalığı: Çok ender raslanan bu tipin de nedenleri bilinmez; plaklar biçiminde yalancı sedef hastalığının ağ biçimi olanıdır.

TEŞHİS

Damlalar biçiminde yalancı sedef hastalığı

Temel bozunu koyu kırmızı, bombeli, düz ve parlak, kazımayla tek bir yaprak halinde kaldırılabilen bir pulla örtülü bir küçük deri çıkmtısıdır. Bu küçük deri çıkıntıları üst üste yığılarak pulların grimsi görünümünü alırlar. Yeni ve eski öğelerin birleşmesi karışık bir görünüm ortaya çıkarır. Çoğunlukla gövdeden ve üyelerden başlayan döküntü, genelleşirken, yüz, el ayaları, ayak tabanları ve mukozalara atlamaz. Kaşıntı ve genel belirti yoktur.

Son derece niteleyici olan bozunlar, bir keratinleşme anormalliği, deri kabartılarında uzama, Malpighi tabakasında «sinek pisliği biçiminde» hücre yığınları ve altderi tabakasında ödem ortaya koyarlar.

Temel bozunu, kırmızı ya da daha çok pembe renkli pulsuz bir plaktır. Kenarları bazen keskin çizgili, bazen belirsizdir. 2 tür öğe birarada bulunabilir: Dörtgen biçimi, geniş, kafes kafes plaklar; gövde ve üyelerde çok sayıda, pembe sarımsı renkli parmak biçiminde uzun, dağınık lekeler. Bozunlar, daha çok üyelerin köklerinde yerleşir. Mikroskop altında görünümleri fazla niteleyici değilse de, teşhise yardımcı olur: Üstderi kalınlaşmış, keratini artmış, hafifçe süngerimsi bir görünüm almıştır. Altderide, derinlere doğru kesin sınırlı olan hücre artması görülür.

Likensi yalancı sedef hastalığı

Bu tip, ağsı görünümlü bir karışımdır; küçük deri çıkıntıları ve kırmızı, mor ya da koyu pembe plaklar kapsar; kesin bir körelmeye yolaçar; ince ve saydam üstderi, zayıf, kaygan ağları örter. En sık yerleştiği yer memeler ve üyelerin üstüdür.

EVRİM

Damlalar biçiminde yalancı sedef hastalığı

Her öğe 3 haftada gelişir; ama yeni küçük deri çıkıntılarının ortaya çıkışı, hastalığın evrimini uzun ve bıktırıcı hale getirir.

Bununla birlikte hastalık, kesinlikle deride sınırlı kalır, Hastalığın süreğenleşmesi, düşünüldü ğü kadar kesin bir olasılık değildir.

Evrim süresi belirsiz olan plaklar biçiminde yalancı sedef hastalığında, plaklar yavaş yavaş çoğalır; bu arada bazıları solgunlaşıp yitebilir. Hastada ne kaşıntı, ne de genel durumda herhangi bir bozukluk vardır. Evrim sırasındaki en önemli tehlike, mantarsı mikozise (mycosis fungoidese) dönüşümdür (mutlaka gerçekleşmez). Bazen, kaşıntının ortaya çıkması, bu dönüşümün habercisidir.

Likensi yalancı sedef hastalığı

Bu tipin evrimi, plaklar biçiminde yalancı sedef hastalığının aynıdır: Süreğen; süresi belirsiz. Ama bu hastalıkta mantarsı mikozise dönüşüm daha sıktır.

KLİNİK BİÇİMLER

Damlalar biçiminde yalancı sedef hastalığı

Görünüm, ödemin yerine ve önemine göre değişir. Sözgelimi, kesecikli biçimler, birleşik yaygın örtü biçiminde tipler, keratini artmış ya da körelmeli biçimler gözlenebilir.

Plaklar biçiminde yalancı sedef hastalığı

Özellikle yapısal öğelerin değişken birlikteliği sözkonusudur. Bazen plaklar, küçük deri çıkıntılı, hattâ siğilli olabilir.

AYIRICI TEŞHİS
Damlalar biçiminde yalancı sedef hastalığı

En önemli sorun, hastalığı küçük deri çıkıntılı ve pullu frengi bozunlarmdan ayırdetmektir. Sedef hastalığı ve sedef hastalığına benzer parakeratozlarda küçük deri çıkıntısı, ayırıcı teşhisi yapmaya olanak verir; renk karışıklığı, pigmentli kurdeşeni anımsatabilir; ama kaşıntı ve şişme görülmemesi, bu olasılığı bir yana bırakmayı sağlar.

Plaklar biçiminde yalancı sedef hastalığı

Hastalığın evriminin süreğenliği, teşhisi kolaylaştırır. Özellikle parakeratozlardan, egzamatidler-den ve mantar döküntülerinden ayırdedilmesi gerekir.

Likensi yalancı sedef hastalığı

Hastalığın, mantar hastalığından ayırdedilmesi bazen olanaksızdır. Ama mantar hastalığına her zaman kaşıntılar eşlik eder.

Poyikilodermi olasılığı, bu hastalığın pigmentli görünümü ve daha belirgin bir körelme göstermesiyle bir yana bırakılabilir. Zaten iki hastalığın mikroskop altında görünümleri de birbirinin tersidir.

YALANCI SEDEF HASTALIKLARININ TEDAVİSİ

Tedavilerin sonuçları başarısızdır. Bununla birlikte çeşitli biçimler, altın tuzlarına duyarlı görünmektedirler. Arsenik, potasyum iyodür bazen etkili olur. Kortizon ve ışın tedavisi sonuç vermez.

indirgeyici maddelerle yerel tedavilerin etkisi çok azdır. Asıl yapılması gereken şey, plaklar biçiminde ya da likensi yalancı sedef hastalıklarını, mantarsı mikozise dönüşümü en çabuk biçimde ortaya çıkarabilmek için, sürekli gözetim altında tutmaktır.