Sağlık

Kemik büyük ölçüde kalsiyum ve fosfor gibi can­sız minerallerden oluşur. Fakat yaklaşık üçte bir canlı dokudur. Kan dolaşımı tıpkı diğer hücreler gibi ke­mik hücrelerine de besin ve oksijen sağlar, artık mad­deleri temizler. Kemiği kaplayan sert tabakada bu­lunan kan damarları dallara ayrılarak kemiğin için­deki kanallara dağılır.

Kemiklerimiz görevlerini çok iyi yerine getirecek bir yapıya sahiptir. Hem kuvvetli, hem de oklukça hafiftir­ler. Hem sert, hem de esnektirler. Bu da kolay kırılma­larını önler. Eğer bir kemik kırılırsa kendi kendine kaynayabilir, yani onarımını kendisi gerçekleştirebilir.

Yaptıkları işe ve vücudumuzdaki yerlerine göre her kemiğin özel bir boyutu ve biçimi vardır. Fakat vücu­dumuzdaki bütün kemikler aynı malzemeden oluşmuş­tur.
Kemik, sağlam bir zar olan periyostla kaplıdır. Bu zarın içinde kemik yapıcı hücreler ve kemiğin dış taba­kasına kan taşıyan damarlar bulunur.

Kemiğin dış tabakasına dış kemik adı verilir. Dış ke­mik minik kanallar (Havers kanalları) ile bunları çevre­leyen yuvarlak mineral yapılardan oluşmuştur. Bu yu­varlak yapıların arasında kemik hücreleri yer alır. Ka­nallar vasıtasıyla kan damarları kemiğe gıda ve oksijen taşırlar. Eğer bir kemiğimiz kırılırsa, bu kanalların için­de bulunan sinirler bu durumu acı hissi şeklinde beyni­mize iletir.

Kemiğin iç tabakası bal peteğini andırır. Kemikten örülmüş bir ağ olan bu tabaka boşluklarla doludur. Bu tabakaya sünger kemik adı verilmekle birlikte, bu da en az kemik kadar sağlamdır. Eğer bütün kemiklerimiz dış kemik yapısında olsaydı, iskeletimiz taşımayacağımız ka­dar ağır olurdu.

Çoğu kemiğin ortasında, kan hücrelerinin büyük bir bölümünü üreten kırmızı ilik için bir boşluk bulunur. Yaklaşık 227 gram ağırlığındaki kırmızı ilik her gün 5 milyar yeni kan hücresi üretir. Doğum öncesinde insan vücudundaki bütün kemikler kırmızı ilikle doludur. Fa­kat yetişkin insan vücudunda sadece kafatası, göğüs ka­fesi, omurga, kalça kemikleri ve büyük kemiklerin uç kı­sımlarında kırmızı ilik bulunur.

Uzun kemiklerin gövde kısımları ise büyük ölçüde yağdan meydana gelen sarı ilik doludur. Acil durumlar­da bu sarı ilik kırmızı iliğe dönüşerek kan hücreleri üre­tebilir.
Kemiklerde kalsiyum ve fosfor gibi mineraller depo­lanır. Gerektiğinde bu mineraller kan dolaşımı vasıta­sıyla kemiklerden alınıp diğer dokulara aktarılır. Mine­ral aktarımını paratiroid bezi düzenlemektedir.

Kemik Büyümesi

Kemiklerimiz biz doğmadan çok önce ana karnında kıkırdak olarak biçimlenir. Biz büyüdükçe bu kıkırdak çeşitli mineral katışımlan ile sertleşerek kemik halini alır. Kıkırdak da ayrıca büyüyerek yetişkin insan kemiğinin “model”ini oluşturur.

Kemik büyümesi her kemiğin merkezinden başlar. Uzun bir kemikte bu merkez kemik gövdesinin tam ortasındadır. Büyüme, merkezi ilik boşluğu etrafında yu­karı ve aşağı doğru uzama şeklinde gerçekleşir. Daha son­ra kemiğin her iki ucunda ikincil büyüme merkezleri olu­şur.

Büyüme tamamlanana dek, büyüyen kemik bölüm­leri arasında kıkırdak bölgeleri kalır. Bu bölgelere bü­yüme alanları adı verilir. Bir çocuğun el röntgeninden kemiğin ve büyüme alan­larının oranını saptamak mümkündür.