Sağlık

YETİŞKİN ÇOCUKLARIN YEMEK LİSTESİ

KAHVALTI:

1 — Meyva, olgun olmak şartiyle çiğ veya pişmiş,

2 — Süt ile pişmiş yulaf çorbası,

3 —Kızartılmış veya kızartılmamış ekmek,

4 — Yumurta, yağda pipmiş veya rafadan yapılmış,

5 — Bir bardak süt, yemek arasında su.

Yetiskin Cocuklarin Beslenmesi Yemek Listesi Yiyecekleri

1 — Bezelye, ıspanak, taze fasulye, karnabahar, marul, kereviz, lahana, patates, şalgam, havuç gibi taze sebzeler,

2 —Yumurta veya et,

3 — Ekmek,

4 — Peynir,

5 — Süt, ayran, (içinde çok miktarda süt olmak üzere) kakao veya hafif çay, yemek arasında su.

AKŞAM YEMEĞİ:

1 — Sebze çorbası, mercimek çorbası, et suyu,

2 — Koyun veya dana eti,

3 — Sebzeler, patates,

4 — Meyva salatası veya yeşil salata, marul,

5 — Ekmek,

6 — Muhallebi, yatarken biraz süt.

VİTAMİNLER: Bazı besin maddelerinin yalnız besin değeri olmadığı ve bunların içinde hayat için gerekli ve «vitamin» denilen diğer maddelerin de bulunduğu anlaşılmıştır. Meselâ; kabuksuz pirinçle beslenen güvercinler bir çeşit sinir bozukluklariyle kendini gösteren bir hastalığa yakalanırlar. Bu hastalık uzun zaman kabuksuz pirinç yiyen insanlarda görülen «Beriberi» hastalığının eşidir. Bu hastalara pirinç kabuğu verildiği zaman hastalık geçer. İşte bu hastalıkları yapan, pirinç kabuğu içindeki bir cins vitamin eksikliğidir.

Vitaminler çeşitli olup her birisinin eksikliği bir çeşit hastalık yapar. Vitaminler kalori veren ve yapı taşı ödevini gören besin maddeleri kadrosuna girmezler. Ve insan vücudu tarafından da yapılamazlar. Vitamin eksikliğinden meydana gelen hastalıklarda o eksik vitamini vermekle hastalık iyiliğe yüz tutar. Bugün vitaminlerin bir kısmı sentetik olarak yapılmaktadır.

Bütün vitaminlerin doğduğu yer bitkilerdir. İnsan ve hayvan vücutları, vitamini, yedikleri bitkilerden alırlar ve bunların bir kısmını vücutlarında depo ederler.

Böylece vücutlarında fazla vitamin depo etmiş hayvanlar insanlar için birer vitamin kaynağı olurlar.

Meselâ: Balıkyağı, yumurta ve süt içindeki vitaminler bu çeşittir.

Vitaminler alfabe sırasiyle A, B, C, D, E gibi isimler alırlar. Ayrıca suda veya yağda erimelerine göre sınıflandırılırlar. Yağda eriyen vitaminler, A, B, E vitaminleridir. Bunlar suda erimezler.

(A) VİTAMİNİ: En çok balıkyağında bulunur. Tereyağı, kaymak, yumurta sarısı, balık eti, karaciğer ve böbrekte, yeşil bitkilerde, mantar, havuç, renkli meyvalarda (ahududu, böğürtlen, kırmızı frenküzümü, koyu renkli kirazda) bulunur. Şu halde, bir sütün fazla (A) vitaminli olması, o sütü veren ineğin, (A) vitamininden zengin bitkiler yemesine bağlıdır.

(A) vitamini eksikliği «Yeroftalmi» denilen bir hastalık yapar. Bu hastalık küçük çocuklarda evvelâ gözde başlar, çocuk aydınlığa bakamaz. Gözün parlaklığı yavaş yavaş kaybolur. En sonra göz yumuşar ve harap olur. Herhangi. bir hastalığa karşı normal bir çocuk kadar direnç gösteremez. Bunlarda verem hastalığı çabuk başlar. Eğer hastalık başında anlaşılır ve hasta (A) vitamininden zengin besinlerle beslenirse, hastalık iyileşmeye yüz tutar.

(B) VİTAMİNİ: En çok mayalarda bulunur. (B) vitamininin eksikliği «Beriberi» ve «Pellagra» hastalığını yapar. (B) vitamini 120 dereceye bir buçuk saat dayanır. Pirinç kabuğunda, buğday ve mısır tanelerinde, yumurta şansında bulunur. Sütte çocuğun gelişmesi için yetecek derecede vardır.

(C) VİTAMİNİ: Ufak çocuklar için gerekli vitaminlerden biridir. Eksikliği çocuk iskorbütü «Barlow» hastalığı meydana getirir.

(C) vitamini en çok yaş meyva sularında bulunur. Domates, üzüm, portakal, limon suları gibi. 100 dereceye 30 dakika dayanır.

(D) VİTAMİNİ: Çoğunlukla A3 vitamini ile beraber bulunur. Tabiatte en çok bulunduğu yer, balıkyağıdır.

Balıkyağı, Morina balığının karaciğerinden çıkarılan bir yağdır. Balık kendi organizması içinde (D) vitamini yapamaz. Daha evvel de bahsedildiği gibi, bütün vitaminler bitkilerden çıkar. Şu halde balıkyağma bu vitaminler nasıl girer?

Denizde bulunan bazı yosunların bileşimindeki bir kısım maddeler, güneşin ültraviyole ışını ile (D) vitaminine çevrilir. Bu yosunlan evvelâ küçük balıklar yer, bunları da Morina balıkları yutar ve böylece (D) vitaminini bolca alarak karaciğerinde depo ederler.

Ufak çocuklarda görülen kemik hastalığı (Raşitizm) vücuttaki kirecin azlığı veya kirecin kemiklere yapışmamasından ileri gelir. Kandaki kireci vücuda yapıştırmaya yarayan madde (D) vitaminidir. Şu halde kemik hastalığına tutulmuş bir çocuğa kireçle beraber (D) vitamini (mesela balıkyağı veya içinde (D) vitamini bulunan ilâçlar) verilirse hastalık iyiliğe yüz tutar. Fazla miktarda (D) vitamini vermek, çocukta ishal ile kendini gösteren bir zehirlenme yapar. Bundan dolayı (D) vitamini, kemiklere kuvvet verir düşüncesiyle fazlaca ve doktor kontrolü olmadan kullanmak yanlış bir iştir.

(E) VİTAMİNİ: İnsanlardaki tesiri henüz kesin olarak anlaşılamamıştır. Hayvanlarda, yapılan deneylere göre uzun zaman (E) vitamini bulunmayan besinlerle beslenen hayvanlar kısır olurlar. Bu vitamin tahıl oğulcuklarının yağda eriyen hulâsası içinde bulunur.